101 1 
ad 5. 
Van de groep der tertiaire ernptiefgesteenten wordt medegedeeld, 
'dat hun ouderdom in de Molukken en op Celebes nergens tot in liet 
eoceen schijnt op te klimmen, daar de nummulietenkalken geheel 
vrij zijn van gruis van andesielen, hetwelk daarentegen in de rnio- 
ceene gesteenten zeer veelvuldig aanwezig is. 
We zullen in het volgende liet zuidelijk deel van Centraal-Celebes 
en Zuid-Celebes in onze beschouwingen opnemen, omdat hier door 
jongere onderzoekingen' belangrijke gegevens omtrent den ouderdom 
der tertiaire ernptiefgesteenten zijn bekend geworden. 
Dat de leuciet- en nefeliengesteenten niet de oudste tertiaire 
ernptiefgesteenten zijn, ' zooals door Verbeek 1 ) werd verondersteld, 
omdat tenminste op Java het vulkaantje Loeroes in Besoeki uit een 
ouderen rand van leucietbazalt ‘met een jongeren kegel van hoorn- 
blendeandesiet bestaat, blijkt o.a. uit het volgende: 
a. Dicht oostelijk van den Gg Loeroes komen in den ouden 
kraterwal van den uit leucietgesteenten opgebouwden Gg Ringgit 
talrijke leucietvrije naast leuciethoudende gesteenten voor 3 ). Deze 
ieucietvrije gesteenten (olivijn- en ertsrijke bazalten, olivijnarme 
bazalten of olivijnlioudende augietandesieten en amtiboolaugietande- 
sieten) moeten dus ouder dan een groot deel der leucietgesteenten zijn. 
b. In de dikke tuffenformatie langs de Saadangrivier (zuidelijk 
deel van Centraal-Celebes) kunnen volgens Abendanon 3 ) van beneden 
naar boven worden onderscheiden : 
trachiet- en andesiettuffen, 
bazalt- en leuciettefriettutfen, leucietbazalt, leueitiet en leuciet- 
tefrietbrecciën, 
trachiet-, andesiet- en lipariettuffen. 
Door Abendanon 4 ) wordt deze tuffenformalie als van oud-eoceenen 
ouderdom beschouwd, n.1. als jonger dan de oud-eoceene zandsteen- 
en kleisteenserie van Pasar Kira en als ouder dan de lutécien- 
kalksteén. Dat deze formatie in haar geheel jonger is dan de zand- 
steen- en kleisteenserie is echter niet geheel zeker ; mogelijk is, 
dat er ook nog prae-tertiaire gesteenten onder voorkomen. Van 
Waterschoot van der Gracht 5 ) vermeldt, dat de erupties in het 
] ) R. D. M. Verbeek. Molukken Verslag loc. cit. blz. 757. 
3 ) H. A. Brouwer. Ueber leucitreiche bis leucitfreie Gesteine vom Gunung 
Beser (Ost Java) Centralbl. f. Min. etc. 1914 blz. 1. 
3 ) E. C. Abendanon. Celebes in of uit de Tethys ? Tijdschr. Kon. Ned. Aardr. 
Gen. 1915 blz. 358 e.v. 
4 j ld Geologische en Geographisclie enz. loc. cit blz. 222. 
5 ) W. A J. M. van Waterschoot van der Gracht, loc. cit. 
