1038 
Scheikunde. — De Heer Ernst Cohen biedt eene mededeeling aan 
van den Heer H. R. Kruyt : „Stroomingspotenlialeri van 
Elektro lyto plossingen . ’ 1 2 (Tweede mededeeling.) 
(Mede aangeboden door den Heer P. van Romburgh). 
1. In een vorige mededeeling 1 ) heb ik een reeks metingen weer- 
gegeven over den invloed van opgeloste zouten op den stroomings- 
potentiaal, en wel voor de oplossingen van kalium-, barium- en 
aluminiumchloride, als representanten van een één-, twee resp. drie- 
waardig kation. In de tabellen 2 en 3 (eerste, twee kolommen) 
vindt men overeenkomstige opgaven voor zoutzuur en voor p-chloor- 
anilinechloride . De standaard-oplossing HC1 werd bereid door zout- 
zuurgas in „geleidbaarheids-water” te leiden, terwijl die voor het 
p C1C 6 H 4 NH 2 . HC1 gemaakt werd door pC!C 6 H 4 NH 8 CKahlbaum) op 
te lossen in water, waaraan de aequivalente hoeveelheid zoutzuur 
der standaardoplossing HC1 was toegevoegd. 
De resultaten, in tabel 2 en 3 weergegeven, toonen, dat de stroo- 
mingspotentiaal door deze een waardige kationen veel sterker ver- 
laagd wordt dan door het kalium-ion (vgl. Tabel 1, eerste twee 
kolommen). Deze uitkomst is in overeenstemming met de ervaringen 
van andere onderzoekers op het gebied der elektro-endosmose (zie 
de geciteerde verhandeling) en begrijpelijk als wij met Freundlich 
aannemen, dat de adsorptie der ionen hier beslissend is en het 
H-ion, evenals alle organische (speciaal aromatische) ionen, sterker 
geadsorbeerd wordt dan de ionen der lichte metalen. Vergelijkt men 
Tabel 2 en 4 (eerste twee kolommen) dan blijken het H ion en het 
E 
Eerwaardige Ba ion vrijwel gelijke verlaging te bewerken van — . 
2. Belangrijker dan de vergelijking der stroomingspotentialen is 
die der ladingen van den glaswand, vooral in verband met vraag- 
stukken uit de kolloidchemie, die wij vroeger alreeds in deze Ver- 
slagen bespraken. 3 ) Toen werd er aan herinnerd hoe volgens de 
theorie van Helmholtz deze lading evenredig is met het produkt 
van den stroomingspotentiaal en het elektrisch geleidingsvermogen 
van de doorstroomende vloeistof. 3 ) Deze lading e hangt n.1. met het 
!) Versl. Kon. Ak. v. Wet. Amsterdam 23, 252 (1914). 
2 ) Versl. Kon. Ak. v. Wet. Amsterdam 23, 260 (1914). 
3 ) De gelegenheid wordt aangegrepen om een vergissing op p. 262 der geci- 
teerde verhandeling te herstellen. In het tweede lid der vergelijking (2) zijn de 
letters b en k omgewisseld; in de volgende, cursief gedrukte tekst is dan ook voor 
„omgekeerd evenredig” „recht evenredig” te lezen (of wel „weerstanden” door 
