1088 
indien men de mogelijkheid wil open laten, wat hier een eerste 
vereischie is, om het volume der stof gradueel te veranderen. Een 
stof, die bij de zeer lage temperatuur de rol kan spelen, welke anders 
het kwik vervult, n.1. die van afsluiter van een vaste hoeveelheid 
stof in een veranderlijke ruimte, is niet bekend. Het is dus noodig 
het mengsel, op dezelfde manier als bij zuivere stoffen wordt gevolgd, 
in. een van onderen gesloten en op de lagere temperatuur afgekoeld 
buisje met behulp van een piëzometer samen te persen, waarbij dus 
telkens een ander breukdeel van de nauwkeurig gemeten beschik- 
bare hoeveelheid substantie in het buisje aanwezig is. Bij zuivere 
stoffen levert dit geen principieel bezwaar op, immers door meting 
van het buiten den cryostaat in den piëzometer nog aanwezige gas 
kan de hoeveelheid in het waarnemingsbuisje bij iedere meting door 
aftrekking van het geheel gevonden worden, ook wanneer de stot 
gedeeltelijk tot vloeistof gecondenseerd is. Bij mengsels is dit laatste 
anders: bij de condensatie ontstaan mengsels van telkens andere 
samenstelling; in een reeks van waarnemingen, waarbij compressie 
en expansie elkaar opvolgen, zal daardoor spoedig de gemiddelde 
samenstelling van het mengsel in het buisje hiet meer die zijn van 
het geheel en de waarnemingen verliezen alle beteekenis als hebbende 
betrekking op mengsels van 'verschillend, niet nader te bepalen 
gehalte. Immers wanneer de lucht, om ons mengsel als voorbeeld 
te nemen, gedeeltelijk vloeibaar geworden is en door expansie gaat 
verdampen, zal in den aanvang voornamelijk de stikstof wegkoken 
en uit het buisje verdwijnen, zoodat het achterblijvende mengsel 
rijker aan zuurstof wordt en niet meer gemiddeld de samenstelling 
van lucht heeft. 
Men moet zich dus zooveel mogelijk als regel stellen om, als 
eenmaal gedeeltelijke condensatie is ingetreden, het volume niet meer 
te vergrooten *) en wil men de waarnemingen herhalen of een nieuwe 
reeks bij een andere temperatuur beginnen, zoo moet men — ten 
einde volledige menging te yerkrijgen — eenige malen achtereen 
de drukking in het apparaat tot de normale doen dalen en weder 
comprimeeren. Anders blijft in het buisje, tengevolge van de zeer 
langzame diffusie in de capillaire verbindingsbuizen met den steel 
van het reservoir, een mengsel van liooger kookpunt achter, zoodat 
de volgende waarnemingen onjuist zijn en o.a. de condensatie te 
vroeg intreedt. De belangrijkheid hiervan werd bij onze proeven 
aanvankelijk niet voldoende beseft, zoodat vele van de eerste aflezingen 
later moesten worden verworpen. 
M In de buurt van het kritisch punt, waar de twee phasen bijna dezelfde samen- 
stelling hebben, leveren kleine expansies geen bezwaar op. 
