1120 
2. Verhooging der nauwkeurigheid' van het materiaal, door ver- 
zameling van alle beschikbare gegevens betreffende de winters in 
deze klimaatprovincie en hare peripherie, met kritische vergelijking 
der opgaven. 
3. Inachtneming óók van de gegevens over abnormaal warme 
winters; deze waren in Köppen’s materiaal niet opgenomen. 
Ik trachtte dus, hoewel mij tot het winterseizoen bepalende, een 
overzichtelijk beeld te verkrijgen van den geheelen gang der water- 
temperatuur, in historische tijden, voor het bedoelde gebied, daarbij 
natuurlijk rekening houdende met het gebrekkige en zeer onvolledige 
der gegevens uit de vroegste eeuwen. Een kaartregister en een biblio- 
grafie werden aangelegd, deze laatste vooral met het doel om voor 
elk historisch bericht het gebied waarop het betrekking heeft, zoo 
goed mogelijk vast te stellen. (De bibliographische index zal ongeveer 
300 titels bevatten). Veel moeite is gedaan om van de somtijds 
bezwaarlijk toegankelijke bronnen er geen van eenig belang onge- 
bruikt te laten : zoo werden niet alleen zeldzame werken als Pilgram’s 
Untersuchungen iïbér das W dlirscheinliche der Wetterkunde, Neikter’s 
Rigidiores hiemes, of Billing’s Chronique ... en Alsace in het oor- 
spronkelijke geraadpleegd, maar ook Engelsche bronnen als Baker 
en Lowe, die op het vasteland niet beschikbaar bleken te zijn, in 
de boekerij van het BritsCh Museum bestudeerd. Hoewel het aldus 
bijeengebrachte zeker nog geen aanspraak mag maken op volledig- 
heid, bleek toch bij vergelijking met nieuwere studiën, als die van 
Speerschneider x ) alle reden te bestaan om aan te nemen dat het 
resultaat mijner opsporingen in groote trekken als - definitief 
kan worden beschouwd. 
Slechts enkele malen ben ik bij het aanteekenen der opgaven 
voor de oudere tijden teruggegaan tot de oorspronkelijke kronieken. 
Confroleering van die tallooze getuigenissen met het oorspronkelijke 
zou, wel is waar, in enkele gevallen tot verbetering van fouten 
geleid hebben, maar zulke verbeteringen in detail konden in geen 
verhouding staan tot den ontzaglijken arbeid, die de voltooiing van 
de grens van Wales over Brighton, O. van de Kanaal eilanden, over St. Nazaire 
naar St, Sebastiaan, ze omvat het N O. van Spanje en het Z. van frankrijk: behalve 
de kuststrooken, voorts de Po-vlakte, en loopt over Fiume en Weenen naar Gotland, 
vervolgens met een bocht zuidwest waarts, zoodat verder alleen de Z.W. kusten van 
Zweden en Noorwegen er binnen vallen. 
Voor deze peripherie kunnen de resultaten van dit onderzoek slechts ten deele 
gelden. 
x ) G. J. H. Speerschneidf.r. — „Om Isforholdene i Danske Farvande 690- 1860”. 
Publik. Dansk. Met. Bist. 1915. 
