1123 
samenstel van perioden ? Dat de gang der aardsche temperatuurs- 
afwijkingen de wisselende zonsactiviteit weerspiegelt, zij ’t in geringe 
mate, staat sedert de onderzoekingen van Koppen, Nokdmann, Newcomb 
e.a. vast 1 ), en daar de winters in West-Europa nu eens overwegend 
onder den invloed van het Noord Atlantische, dan weer onder dien 
van het Euro-Aziatische actie-centrum staan, lijkt het a priori niet 
onwaarschijnlijk, dat deze correlatie zich in een gebied met zoo labiel 
atmosferisch evenwicht sterker zou afspiegelen. Een ongeveer 89-jarige 
periode, die bij het vroegere empirisch onderzoek ’t sterkst scheen 
uit te komen, werd ook bij dit latere onderzoek althans aangeduid. 
Er bleef nu nog een middel over om de realiteit van zulk een 
periode te toetsen. Bestaat ze werkelijk, dan moet het stuk van de 
laatste periode, liggende tusschen het midden der XIX e eeuw en 
onzen tijd — de ongeveer 65 jaren waarin de thermometrische waar- 
nemingen in West-Europa redelijk homogeen en betrouwbaar geacht 
kunnen worden — passen in de kromme, uit het histo- 
rische materiaal sedert 760 afgeleid. 
Voor deze toetsing moest zoowel het historische als het moderne 
waarnemingsmateriaal in onderling vergelijkbaren vorm worden 
gebracht. 
Het historische materiaal tusschen 760 en 1916 omvat 13 perioden 
van 89 jaar. Voor elk periode-jaar zijn nu de kou- en warmte- 
factoren saamgevat, waarbij aan de zeven eerste perioden (vóór 
1383) het halve gewicht werd toegekend. De kou- en warmtefactoren 
werden echter tegelijkertijd omgezet in temperatuurs-afwijkingen in 
graden Celsius; een vergelijking met de waarnemingsreeksen Zwanen- 
burg — Utrecht- de Bilt, van 1734 tot op onzen tijd, behoorlijk gere- 
duceerd, verschafte daartoe de mogelijkheid. Hoewel zulk een 
omzetting natuurlijk slechts een zéér globale aanwijzing der werke- 
lijke temperatuursafwijkingen kan opleveren, scheen deze herleiding 
mij toch verkieslijk boven een verder gebruik der ,,kou-factoren” 
voor de bedoelde toetsing. Wij krijgen aldus, een 89-jarige periode 
onderstellend, een gemiddelde uit dertien historische tempera- 
tuurs-krommen. 
Moderne waarnemings - reeksen. Het tijdvak 1 852— 
1916 loopt van het 25 ü tot het 89 e jaar der jongste 89-jarige periode, 
die naar de hier gevolgde nummering met 1828 zou aanvangen. Als 
goede representanten der West-Europeesche klimaatprovincie werden 
x ) S. Newcomb Astrophys. Journal 1901, A. Wolfer Meteor. Zeits. 1902, 
Astron. Mitteilungen XG1II en volgende jaren, enz. Zie voor een literatuur-opgaaf 
Jul. v. Hann’s Handbuch der Klimatologie, Bd. I, 3e Aufl. (1908) 354 sq. 
