J 128 
jaren 25 en 31, en de verheffing' boven de norm in de volgende 
jaren, maar gedurende de laatste 40 jaren vertoonen de doorgetrok- 
ken en de gestipte lijn dezelfde golvingen, eenig pliase-verschil in 
aanmerking genomen. Vooral treft dat, waar de details geëlimineerd 
zijn, zooals in de historische en thermometrische krommen a en /?. 
Mij dunkt althans het karakter der beide krommen, ook A — B en 
a — b, voldoende gelijkvormig om een toevallige overeenstem- 
ming ten deze volstrekt onaannemelijk te maken, vooral in verband 
met het feit dat deze overeenkomst reeds verloren gaat zoodra men 
de 89 j. periode bijv. met een jaar verlengt of verkort. 
Het ligt voor de hand, dat de overeenstemming tusschen de 
krommen a en b minder goed kan zijn dan bij de andere; toch 
blijft ze m.i. merkwaardig genoeg om de opvatting te bevestigen 
dat de gevonden overeenkomst, niet denkbeeldig, en dus de 89-jarige 
periodiciteit reëel is. 
Over den aard dezer 89-j. periodiciteit wil ik, nu de analyse niets 
definitiefs heeft opgeleverd, verder niet veel zeggen. Het is duidelijk, 
dat wij hier niet met een enkelvoudige kromme te doen hebben. 
Opmerking verdient, dat H. H. Turner, * na zijn uitvoerig onder- 
zoek van de schommelingen der zons-activiteit l ) als voornaamste 
periodieke termen verkreeg: (a) 8.3, ( b ) 10.2, (c) Tl. 4, en (cl) 14.7 
jaar, en dat a X H = 91 .3, b X 9 = 91.8, c X 8 = 91.2, cl X 6 =88.2, 
gemiddeld ongeveer 90 of 91 jaar. De afwijking van onze 89-j. 
periode (welker gemiddelde lengte niet zeer rekbaar bleek) zou 
intusschen groot genoeg zijn om op den duur de overeenkomst te 
verstoren, indien Turner’s onderzoekingen zich niet hadden uitge- 
strekt over een veel korteren tijd dan onze klimatologische reeksen. 
Het zonnevlekken-verschijnsel (en alleen dit element der zons-activiteit 
is sedert geruimen tijd bestudeerd) is slechts gedurende drie eeuwen 
waargenomen, en vóór 1820 zoo onvolledig, dat Wolfer aan de 
vroegere waarnemingen tegenover de latere slechts een gemiddeld 
1) Uit de omvangrijke literatuur over de periodiciteit der zonsactiviteit worde 
hier enkel vermeld : 
R. Wolf en Spörer {Mem. d. Soc. d. spettrosc. ital., X), R. Wolf (As/r. 
Nachrichten 2563), Newcomb ( Aslrophys . Journal XIII), A. Wolfer ( Astron . 
Mitteilungen XC1II e. volg.), Kimoera ( Monthly Notices R.A.S. 73), Hirajama 
(bij Kimoera), Schuster (Phil. Trans. 206, 1906), Turner ( Monthly Not. 73 
74), Michelson ( Aph . J. XXXVIII), Douolass (Aph. J. XLI). 
Merkwaardig is de conclusie van Michelson’s onderzoek met den ,, harmonie 
analyzer" : „Indeed it would seem that with the exception of the 11 y. period 
and possibly a very long period of the order of 100 years, the many periods found 
by previous investigators are illusory.’’ 
