1 1 «4 
im liet eene, dan weer het andere geval kunnen aan treffen (verg. 
de Lange en Ishikaxva over M ego, lobati -achus !) . 
Ik sprak boven van halt maken der caudade verschuiving van 
den porus neurenfericus = blastoporus vóór den anus. Van halt 
maken is echter in werkelijkheid geen sprake. Hoewel de anus een 
onoverkomelijke hinderpaal voor de verdere achterwaartsche uit- 
groeiïng van het stomodaeum = medullairbuis schijnt op te leveren, 
is niettemin de werkzaamheid der periporale groeizone nog niet uit- 
gedoofd, wanneer dat met de perianale wel het geval is. Daar er 
intusschen binnen het lichaam geen plaats is voor verdere uitgroeiïng, 
is het gevolg', dat vóór den anus een uitpuiling van den lichaams- 
wand optreedt, waarin het stomodaeum = medullairbuis uitgroeit: 
de staartknop (tekstfig. 4c). Zoo zien wij den staart der gewervelde 
dieren ontslaan, doordat de periporale groeizone haar werkzaamheid 
voortzet, nadat die van de perianale is opgehouden. Aldus komt de 
anus der gewervelde dieren niet terminaal te liggen, gelijk bij de 
Anneliden, doch aan den wortel van den staart, die hem overgroeit 
en die juist aan de aanwezigheid van den anus zijn ontstaan te 
danken heeft. Phylogenetisch moeten wij ons dit zoo denken, dat 
de lengtegroei van het stomodaeum (medullairbuis) die van het 
lichaam (soma) overtreft, zoodat de porus cardiacus (neurenfericus) 
a. h. w. den anus inhaalt en hem voorbijsnelt. Ex enals bij de Anneliden 
ligt de anus der Vertebraten terminaal ten opzichte van het eigenlijke 
soma, de staart is een achterwaarts gerichte uitgroeiïng van de rugzijde 
van dit laatste. Volgens deze opvatting behoort ook de ventrale zijde 
van den staart dus tot de dorsale zijde van het soma. Hiermede 
stemt overeen, dat de dorsale ongepaarde huidplooi der visch- en 
amphibienlarven zich over de punt en de onderzijde van den staart 
tot aan den anus voortzet. Daar het tnesoderm aan den blastoporus- 
rand ontstaat, blijkbaar een product is van de periporale groeizone, 
neemt ook dit aan de staartvorming op belangrijke wijze deel. 
Terecht wordt door de Lange (191 2j de nadruk gelegd op de 
tegenstelling tusschen somatogenese en urogenese, al kan ik mij met 
de door hem aan de woorden cephalo- en somatogenese verbonden 
begrippen betreffende gastrulatie en mesodermvorming geenszins ver- 
eenigen. Uit het bovenstaande blijkt, dat de somatogenese, exenals 
de somatogenese der Anneliden, het werk is van de perianale groei- 
zone, die het toekomstige somatische (in tegenstelling tot het neurale, 
d.i dat van de medullairplaat) ectoderm van de romp levert, het- 
xvelk, zoolang de medullairplaat open is, hoofdzakelijk ventraal en 
op de zijden ligt. Tegelijkertijd met de somatogenese is echter ook 
de periporale groeizone aan het werk, die de achterwaartsche ver- 
