1171 
Scheikunde. De Heer Cohen biedt eene rnededeeling aan van 
den Heer Pr. J. D. Jansen over: ,, Onderscheiding van ge- 
methyleerde nitro-anilinen en hunne nitrosaminen door middel 
van refractometrische bepalingen (II.) 
(Mede aangeboden door den Heer van Romburgh.) 
In een vroegere verhandeling 1 ) is gewezen op het verschil in 
optische eigenschappen tnsschen gekleurde nitro-verbindingen zooals 
nitro-anilinen en bijna klenrlooze zooals dinitro-benzolen. Bij eerst- 
genoemde stoffen vertoonden de moleculair-refracties van de isomeren 
groote verschillen, terwijl de moleculair- refracties van de isomeren 
der kleurlooze verbindingen onderling ongeveer gelijk waren. 
Dit verschijnsel bleek in nauw verband te slaan met de licht- 
absorptie. Bij de eerste groep van verbindingen (de gekleurde) be- 
vonden zich absorptie-banden in de nabijheid van de voor de refractie 
gekozen lichtsoort. De brekingsindices en in verband daarmede de 
moleculair-refracties dier stoffen werden dientengevolge vergroot. 
Deze vergrooting is voor de verschillende nitro-verbindingen niet 
dezelfde, daar zij samenhangt met plaats en sterkte der absorptie- 
banden (anomale dispersie). Bij de kleurlooze stoffen, waarvan de 
absorptie-banden ver buiten het zichtbare gedeelte van het spectrum 
gelegen zijn, viel geen of slechts een geringe verhooging der mole- 
culair-refraetie waar te nemen. 
In verband hiermede wezen wij op de moleculair-refracties van 
het 2.5- en 2.3-diiiitro-dimethyl-p. toluidine en de respectieve nitros- 
aminen. 
Spec. Refr. M.-R. V. 
2.5- dinitro-dimethyl-.p-toluidine 0,2730 
2.3- „ „ „ 0,2649 
2.5- dinitro-tolyl-methyl-nitrosamine 0,2391 
2.3- „ ,, „ 0,2370 
Het verschil in moleculair-refractie der beide gekleurde dinitro- 
dimethyl-p-toluidinen is, na het vervangen van een CH,- door een 
NO-groep, waardoor bijna kleurlooze nitrosaminen ontstaan, zoo 
goed als verdwenen. Bovendien blijken de moleculair-refracties der 
nitro-toluidinen buitengewoon hoog te zijn. Dat dit inderdaad het 
geval is wordt duidelijker, als wij letten op de specifieke refracties. 
De moleculair-refractie wordt immers verkregen door vermenigvul- 
diging der specifieke refractie met het moleculairgewicht en dit is 
bij de nitrosaminen grooter dan bij de dimethyl- verbindingen. 
Nu was het verschil in moleculair-refracties der nitro-toluidinen. 
61.4 
59,6 
57.4 
56,9 
1,8 
0,5 
l ) Versl. Kou, Akad. Amst. 26 Sept. 1916. 
