1174 
een vasten afstand afleg’t onder invloed van een uitwendige kracht. 
Het is echter de vraag of de aldus bepaalde waarden van A 2 dezelfde 
zijn als die van verg. (1). Bij de beweging onder een uitwendige 
kracht toch wordt de ruimteverdeeling der moleculen van het 
medium gestoord en beweegt dit voor een deel met liet deeltje mee. 
De kans op een Brownsche afwijking naar boven of naar beneden 
zal niet meer symmetrisch zijn. Slechts één onderzoek is mij bekend, 
van Fletcher 1 ), waarbij geen uitwendige kracht op het deeltje werkte. 
De gegevens, op deze wijze verkregen, zijn echter niet zeer talrijk. 
Het leek mij daarom niet overbodig nog eens een onderzoek in 
te stellen naar de juistheid van verg. (1). Bij mijn proeven, ver- 
richt in het Natuurkundig Laboratorium te Amsterdam (Directeur 
Prof. Zeeman), werden de uitwijkingen van een deeltje gemeten, 
terwijl de zwaartekracht en de electrische kracht evenwicht met 
elkaar maakten. Dit kan met vrij groote nauwkeurigheid worden 
vastgesteld ; om echter van een kleine overblijvende kracht geen last 
te ondervinden nam ik de beweging in horizontale i. p. v. verticale 
richting waar. 
2. Ik maakte gebruik van de bekende methode van Millikan 2 ) 
en Ehrenhaft 3 ). 
Wanneer v„ de valsnelheid van het deeltje met massa M voorstelt, 
vj de snelheid onder invloed van de zwaartekracht en een daarmee 
gelijk gerichte electrische kracht, v s de stijgsnelheid, wanneer die 
electrische kracht omgekeerd wordt, dan gelden de vergelijkingen: 
M g =- Vc . . . . 
.... (4a) 
eQÜ — Mg — — v s . . " . . 
B 
.... (46) 
1 , 
e® + Mg = -v 0 . . . . 
e £• is de absolute waarde van de electrische kracht, e de lading 
van het deeltje. 
Uit (4a) en (46) volgt : 
e€=-i («„ + «,) (5) 
Is B bekend, dan kan e berekend worden. 
b H. Fletcher, Phys. Rev. 33, 1911, p. 81. 
2) R. A. Millikan, Phys. Rev. 29, 1909, p. 560. 
8 ) Zie voor een uitvoerige beschrijving: F. Ehrenhaft. Wien. Sitz. ber. Ha 
123, 1914, p. 53. 
