1179 
van { P. K. werd voortbewogen. Als seingever diende een Morse- 
sleutel. Deze apparatuur bleek door ijking met een chronometer zeer 
nauwkeurig 1 ). 
Het verstuiven geschiedde voor kwik volgens de methode van 
Ehrenhaet. Voor de andere stoffen gebruikte ik een olieverstuiver, die 
voor medische doeleinden in .den handel is. 
4. Nadat de condensator nauwkeurig horizontaal was gesteld 
ging ik over tot de meting van t r ,t s , t,-: en t\ van een bepaald deeltje. 
Dit werd boven in het gezichtsveld gebracht en op het oogenblik, 
dat het al vallend een der 2 horizontale deelstrepen, welke als 
merkstrepen dienst deden, overschreed, werd de MoirsE-sleutel neer- 
gedrukt. Daarna werd het veld aangezet en op dezelfde wijze de 
stijgtijd t s gemeten. Dit gebeurde een aantal malen achtereen, terwijl 
tevens de valtijd t r ' werd opgeteekend, wanneer het electrische 
veld omgekeerd was. Vervolgens werd de zwaartekracht door een 
electrische kracht opgeheven en de seingever neergedrukt, telkens 
wanneer het deeltje in horizontale richting een volgende verticale 
deelstreep, links of rechts van de vorige, overschreed. De zin der 
uitwijking werd door verschillende teekens aangegeven. 
Was voor een deeltje de waarneming afgeloopen, dan werden de 
afstanden der stippen op het papier uitgemeten. Deze in c.M. 
uitgedrukte afstanden, welke evenredig zijn met de val- en stijgtijden, 
geef ik door r aan. Den herleidingsfactor van r op t bepaalde ik 
telkens opnieuw met een nauwkeurigen chronometer. 
Verg. (6) geldt alleen voor bolvormige deeltjes. Het volgende 
kenmerk gebruikte ik, om den bolvorm te onderzoeken : wanneer 
het deeltje in verschillende richtingen ook verschillende afmetingen 
heeft, zal het zich onder invloed van een electrische kracht richten 
en een anderen weerstand ondervinden dan bij het vallen. Nu volgt 
uit verg. (4 a, b, c ) : 
2v v 
----- m (iB) 
v„ — v s 
1 
Is nu echter de weerstandsfactor bij het vallen — , bij de bewe- 
B 
ging onder een electrische kracht — , dan geldt niet meer verg. (13), 
B 
maar in de plaats daarvan : 
h Dit was reeds vroeger gebleken bij proeven van Prof. Zeeman over een optische 
bepaling van de stroomsnelheid in een cilindrische buis. Deze Verslagen 24, 1916, 
p. 1366. 
