J 194 
kleinheid der snelheden in ’t algemeen des te lager ligt, naarmate 
de inwendige wrijving der vloeistof kleiner is. 
Om deze uitkomst nog door een nieuwe proef te bevestigen, bij 
een vloeistof met grootere wrijving, werd een waarneming gedaan 
bij een mengsel van water en glycerine : 
ƒ. Mengsel van water en glycerine, 11° C. (ft = 1,087, — 0,02825) 
« = 0,01 x 1 3,27 . 10- 6 **-1,01 . 10- 8 
met T — 21,10 en 4 = 0,2623. De afwijking begint hier dus werke- 
lijk hooger dan bij zuiver water, ni. bij « = 0,021. 
Bij het berekenen der wrijvingscoëfficienten moest, zooals vroeger, 
(meded. n°. 1496, Y) rekening gehouden worden met de wrijving 
van lucht op de niet ondergedompelde deelen van den toestel en 
met de inwendige wrijving van den draad. Daartoe werd een proef 
genomen in gewone lucht, maar zonder den bol l ) en met een 
koperen cylinder in plaats van den cylinder van aluminium (zie 
meded. n°. 1496); ook bij deze proef werden de waarnemingen uit- 
gestrekt tusschen dezelfde wijde grenzen als bij de vorige. 
g. Lucht, t = 1 3°, 4, p = 765 m.M., T— T 0 = 20,65, S = 0,00606, 
« = 0,01 a + 98,8 . 10- 8 16,8 . 10~ 8 
Hier blijkt dus de 2e term een zeer grooten invloed te hebben, 
die zich reeds laat gelden van af « = 0,006. 
Ten slotte werd nog een proef genomen, om den invloed waar 
te nemen van een verlenging van den schommeltijd door verhooging 
van het traagheidsmomen t. Daartoe werd de koperen cylinder behou- 
den in plaats van den alu mini umcylinder, waardoor het schommelende 
stelsel, na aanschroeven van den bol, het traagheidsmoment 945 C.G.S. 
verkreeg (T 0 = 26,70). Daarmede werd gevonden: 
h. Water, bij 9°, 8 (fi = 1,000, p = 0,01 310) 
« = 0,01 te -f 8,50 . 10- 8 ,t' s — 3,24 . 10~ 8 
met T— 26,96 en 4=0,0924. De afwijking is dus wat grooter 
dan bij de eerste proef met water, niettegenstaande de verhooging 
van T ■, 4 is echter kleiner geworden, wat voor gelijke T met een 
vermindering van p overeenkomt. 
5. Wegens de praktische bezwaren daaraan verbonden werd 
niet beproefd de waarnemingen uit te strekken tot uitwijkingshoeken 
veel kleiner dan 0,01 rad. 2 ) Wel werden nog eenige waarnemingen 
9 Deze proef is dus niet vergelijkbaar met de vorige, waarbij de wrijving hoofd- 
zakelijk op den bol plaats had. 
3 ) Om tot tienmaal kleiner hoeken af te dalen had men de afleesinrichting op 
tienmaal grooteren afstand (d. i. 15 M.) van het schommelende stelsel moeten brengen. 
