1196 
hoe bij drie proeven de logarithme der amplitude met den tijd af- 
nam. Als ordinaten werden uitgezet loc/e a, als abscissen de tijd, uit- 
gedrukt in schommeltijden ; de rielitingscoëfticient der asymptoot, 
eveneens in de figuur geteekend, geeft met tegengesteld teeken het 
logarithmisch decrement ö te kennen. Die drie lijnen -zijn zóó ten 
opzichte van elkaar verschoven, dat ze elkander snijden in één punt, 
overeenkomende nget de amplitude 0,01 rad. 
De drie lijnen hebben betrekking: 
ï. op water bij 10°, 0 (aluminiumcylinder -j- schijf, K=1YI, 
T a = 23,12, T = 23,42, 3 = 0,1118), 
II. op benzol bij 11°, 0 (/T=717, T= 23,32, ^ = 0,0771), 
III. op water bij 10°, 2 (zonder aluminiumcylinder, K ==544 
T 0 = 20,14, T = r 20,35, r? = 0,1355). 
Alle drie vertoonen hetzelfde karakter: met toenemende amplitude 
neemt liet logarithmische decrement eerst toe, dan weer af en daarna 
weer toe, in overeenstemming met de leekens der coëfficiënten 
a t , a 5 en a 7 (§ 4). *) 
6. Uit het voorgaande blijkt, dat men, om waar te nemen in omstan- 
digheden, waarin het logarithmisch decrement der schommelingen 
binnen de grenzen der waarnemingsfouten onafhankelijk wordt van 
de amplitude, zou moeten afdalen tot amplituden, die ongeveer 
tien maal kleiner zijn dan de tot nog toe waargenomene 2 ), waaraan 
de zooeven genoemde bezwaren verbonden zijn. 
Het is echter niet noodig in die richting de oplossing te zoeken, 
daar het mogelijk gebleken is, door een betrouwbare extrapolatie 
van uit een ruim gekozen gebied, dat even boven de grens van 
praktisch oneindige kleinheid der schommelingen is gelegen, met 
voldoende nauwkeurigheid het logarithmisch decrement te vinden 
van werkelijk oneindig kleine schommelingen. Aldus wordt dan de 
methode van waarneming der demping van de schommelingen een 
bruikbare methode ter bepaling van wrijvingscoëfficienten van vloei- 
stoffen. 
En met behulp van de verkregen gegevens is het nu ook mogelijk 
de waarden die vroeger, in meded. n°. 149ó, V, voor de wrijvings- 
coëfficienten van vloeibare mengsels van zuurstof en stikstof werden 
') Wegens de geringe nauwkeurigheid der waarnemingen in het gebied van 
ol = \-k tot a = 0.1 was de analyse der lijnen, zooals dat in § 4 geschiedde, niet 
goed mogelijk. 
J ) Tenzij zeer groote schommeltijden werden gekozen (zie § 1), wat dan evenwel, 
om matige decrementen te verkrijgen, een zeer groot traagheidsmoment zou ver- 
eischen (zie meded. n '. 148c). Deze omstandigheid en ook de bijzonder lange tijd, 
die iedere bepaling dan zou vergen, maken een grooten schommeltijd weinig geschikt. 
