1 2i3 
3. Na enkele minder gelukkige pogingen zijn we er in geslaagd 
op één dag (den 1 2™ Juli 1916) een reeks betrouwbare en, naar 
we meenen, vergelijkbare waarnemingen te verrichten. De waarge- 
nomen logarithmische decrementen ()' zijn medegedeeld in de volgende 
tabel, waarin ook zijn aangegeven de gemiddelde tijdstippen, waarop 
de waarnemingen (die ongeveer 4 min. duurden ; telkens werden 
20 volle schommelingen waargenomen ')) geschiedden, alsook de 
toestand van de stof, die den bol omgaf. 
1 . 
ll u 25 m v.m. 
damp 
S = 0,00393 
2. 
11 40 „ 
, j 
379 
3. 
11 50 „ 
,, 
370 
4. 
12 15 ' „ 
vloeistof 
682 
5. 
12 25 „ 
672 
6. 
12 40 „ 
663 
7. 
2 15 n.m. 
damp 
340 
8. 
2 35 „ 
317 
9. 
2 50 „ 
317 
Ziehier een korte beschrijving van den gang der waarnemingen. 
Nadat de toestel reeds gedurende eenige dagen met waterstofgas 
gevuld was gebleven, werd in den ochtend van 12 Juli omtrent 
10 u. v.m. met afkoelen begonnen, en omtrent 11 uur vloeistof 
ingegoten, echter slechts zóóver, dat de bol nog niet met vloeistof 
in aanraking kwam, en toen werden drie waarnemingen verricht 
in den damp; bet blijkt dat het decrement snel kleiner w r erd, wat 
op een storing van den draad door het vullen van den toestel schijnt 
te wijzen. Omtrent 12 u. werd vloeistof bijgegoten, totdat de bol 
geheel ondergedompeld was; weer werden drie waarnemingen 
gedaan, die een veel grooter decrement gaven, dat nu eveneens met 
den tijd afnam, en wel nagenoeg in dezelfde mate als in den damp. 
Omtrent 1 u. n.m. werd het buitenste vacuumglas verwijderd, zoodat 
de vloeibare waterstof vrij vlug kon verkoken ; omtrent 2 u. was 
de vloeistof zoover verkookt, dat de bol buiten de vloeistof reikte ; 
nu werd het vacuumglas met vloeibare lucht weer om liet binnenste 
geschoven, en weer werden drie waarnemingen verricht in den damp. 
Uit de waarnemingen volgt, dat de overgang van den bol van 
damp in vloeistof het logarithmisch decrement verhoogt met een 
gemiddeld bedrag 0,00319, terwijl voor de wrijving van den bol in den 
h Aangezien we geen grootere nauwkeurigheid verwachtten dan 1 % ongeveer, 
kwam het ons nutteloos voor, door verlenging der reeksen, den graad van nauw. 
keurigheid der afzonderlijke uitkomsten hooger te maken 
79 
Verslagen der Afdeeling Natuurk. Dl. XXV. A°. 1916/17. 
