1234 
waarneembaar zijn. Het betrokken organisme moet op eenvoudige 
wijze gekultiveerd kunnen worden, zoodat in enkele dagen dnizende 
individuen kunnen beoordeeld worden en het moet geen onzekerheid 
laten bij de onderscheiding van van buiten komende infekties. Aan 
deze eischen voldoen vooral sommige pigment-bakteriën en de licht- 
bakteriën, gelijk ik dit reeds bij herhaling heb aangetoond. ‘) 
Vooral de lichtfunktie. der lichtbakteriën heb ik nauwkeurig onder- 
zocht, omdat geen andere eigenschap geschikter is om liet mutabi- 
liteitsproces te leeren kennen, en om de levensaktiviteit van het 
onderzoekingsmateriaal scherper en sneller te beoordeelen, waardoor 
men steeds bewaard blijft voor fouten in de voedingsvoorwaarden 
(vooral door te zure of te alkalische reaktie), die bij mikrobiologische 
proeven zoo gemakkelijk kunnen voorkomen. Ook is de lichtfunktie 
in de meest verschillende afdeelingen van het natuurlijke systeem 
verspreid en vertoont daarbij een merkwaardige overeenstemming 
met die der bakteriën, trots de enorme verschillen in de lichtorganen 
en den invloed dien het zenuwstelsel er op kan uitoefenen. * 2 ) 
Niet alle lichtbakteriën zijn voor het onderzoek even geschikt; 
vooral de in den nazomer in de Noordzee algemeen voorkomende 
Photobacter splendidum 3 4 ) en de op zeevisch steeds aanwezige 
Ph. phosphoreum Cohn, wier eigenschappen elkander op eigenaardige 
wijze aanvullen, zijn aan te bevelen. Ph. splendidum brengt trypsine, 
urease, diastase en invertase voort en verkrijgt verhoogde lichtkracht 
met man niet. Ph. phosphoreum mist al deze enzymen en tast 
manniet niet aan. 
Het hoofd resultaat waartoe deze studie voert is, dat men de licht- 
funktie met hetzelfde recht aan levend protoplasma als aan een 
endoenzym kan toeschrijven. 
De drager der lichtfunktie als enzym beschouwd. 
Prikke l baarheid. 
Dat de lichtontwikkeling als gevolg eener enzy inwerking kan 
worden beschouwd heeft Rafaël Dubois reeds in 1898 trachten aan 
H Deze Verslagen 21 Nov. 1900 en 9 Febr. 1910. 
2 ) Dat de lichtfunktie ook ’s avonds en ’s nachts kan worden waargenomen is 
niet onverschillig. 
3 ) Die Leuchtbakterien der Nordsee im August und September. Folia microbio- 
logica, Bd. 4 Pag. 1, 1915. 
4 ) Aliment photogène et aliment plastique des bactéries lumineuses. Archives 
Néerlandaises T. 24, P. 369, 1891 (Voeding van Ph. phosphoreum Gohn.) 
