1239 
uit vroeger beschreven proeven betreffende het verband tusschen 
voeding en liohtonl wikkeling. ') 
Zoo moet in het photoplasrna van Bacterium phosphoreum een 
oxydase aanwezig zijn, die ingesteld is op een substraat, dat uit 
peptonen alleen kan ontstaan, en een andere oxydase, waarvan het 
substraat een onbekende stof is, die uit pepton en suikers en wellicht 
ook uit pepton en glycerine kan worden gevormd; in het photo- 
plasma van Bacterium splenclidum moet nog een andere faktor voor- 
komen, die ingesteld is op een nog onbekend substraat, dat uit 
pepton en manniet ontstaat. Eigenlijk zijn deze nog hypothetische 
enzymsubstraten niets anders dan verschillende ,,luciferinen” in den 
zin van Dubois, waarbij men bedenke, dat Dubois van zijn luciferine 
der pholaden in het geheel niets weet, terwijl men voor de licht- 
bakteriën ten minste de stoffen kan aanwijzen, die tot de vorming 
ervan moeten dienen. 
Naar het mij- voorkomt is er dan ook niet aan te twijfelen, dat 
het gelukken kan door goede voedingsproeven tot een zeer volledige 
„faktoranalyse” van het photoplasrna te komen. Bij andere bakteriën 
zullen de moeielijkheden grootêr zijn, maar bij B. prodigiosum , waar 
de rassenvorming ook gemakkelijk plaats vindt, zal een overeen- 
komstige faktoranalyse van het ,,chromoplasma” mogelijk zijn, daar 
het, zooals ik vroeger heb bewezen, op gelijksoortige wijze als 
het photoplasrna beantwoordt aan eenige erféénheden, die blijkbaar 
het karakter van oxydasen, dus van enzymen bezitten. 
Op de analogie tusschen de woorden „alkoholprotoplasma” en 
„zymase” heb ik reeds gewezen. 
Het is derhalve wel duidelijk, dat de opstelling van begrippen 
zooals „chromoplasma” en ,, photoplasrna” geheel juist kan zijn, 
zonder dat daardoor in het minst afbreuk gedaan wordt aan de 
algemeenere beschouwing, volgens welke het protoplasma uit enzymen 
is opgebouwd. 
Daar niets aan de verdere generalisatie dezer opvatting in den weg 
staat, is het geoorloofd de erféénheden in het algemeen als enzymen 
en de enzymen als erféénheden te beschouwen, twee verschillende 
namen dus voor de molekulen of micellen van het levende gedeelte 
van het protoplasma. * 2 ) 
Celwandfaktoren zijn enzymen. 
Bij de hoogere planten en dieren berust de faktoranalyse op 
9 Voor Ph. phosphoreum , Aliment photogène, Archives Neérl. 1851. Voor Ph. 
splendidum : Folia microb. 1915. 
2 ) Deze theorie heb ik het eerst opgesteld in: „Mutation bei Mikroben”. Folia 
microbiologica, Bd. 1. Pag. 2, 1912. 
