1244 
gemakkelijk door membranen diffundeert, wordt volstrékt niét door 
de gistcel opgenomen. Opzettelijke proeven met andere exoenzymen 
en allerlei andere mikroben hebben mij steeds hetzelfde geleerd. Aan 
de mogelijkheid van een door diffusie veroorzaakte beweging van 
endoenzymen, van de eene levende cel in de andere kan natuurlijk 
in het geheel niet worden gedacht. x ) 
Daarentegen zijn op het gebied der immuniteit feiten bekend, die 
bewijzen, dat levende cellen somtijds uit hun omgeving enzymen 
kunnen opnemen. 
In die gevallen, namelijk, waarin verworven immuniteit erfelijk 
is, moeten de daarbij betrokken stoffen wel tot de erféénheden, 
dus tot de enzymen behooren. Zij leveren tevens het bewijs, dat 
Darwin’s meening, volgens welke de „gemmules” zijner pangenesis- 
hypothese in het organisme rondstroomen, tenminste wat de hoogere 
dieren betreft, in zekere gevallen juist is. Bij niet overerfelijke 
immuniteit zouden rondstroomende enzymen kunnen voorkomen, die 
niet door de voortplantingscellen worden opgenomen. 
De meening van van Calcar, dat de antilichamen der serologen 
fermenten, dat is enzymen zijn, is dus zonder twijfel juist. Hij 
zegt: 2 ) ,, Welke immuniteitsreactie men ook onderzoekt telkens en 
telkens blijkt weer, dat men nooit uit het oog mag verliezen, dat 
het geheele verloop dezer reacties afhankelijk is van de werking 
van twee stoffen, waarvan de eene in alle opzichten het karakter 
van een ferment draagt, de andere dat van een substraat, dat door 
het ferment moet worden ontleed, waarop dit ferment dus als het 
ware dient te passen. De fermentaehtige stoffen bestempelt men met 
den naam van antilichamen, de verschillende substraten, waarop 
deze antilichamen moeten inwerken dragen den naam van antigenen.” 
Naar mijne meening is er evenwel geen voldoende reden om ook 
de antigenen en het complement enzymen te noemen, hetgeen 
echter door verschillende onderzoekers gedaan wordt. 
Wil men deze stoffen, alleen op grond van hun werking bij inspuiting 
b Dat endoenzymen, zooals de zymase, in geringen graad voor gewone diffusie 
geschikt zijn (dat geheel iets anders is dan het binnendringen in levend proto- 
plasma), houd ik intussehen niet voor onmogelijk. Gelatine kan eenigermate in agar 
intrekken ; evenzoo stijfsel en zelfs de kooldeeltjes van Oostindische inkt. Ook goud 
schijnt in lood te kunnen dringen. Bij het photoplasma der lichtbakteriën is echter 
niets van geschiktheid tot diffusie te * bemerken. Wellicht echter berust het 
„pathologische licht” van Noctiluca müiaris, door Quatrefages ontdekt, op het 
uittreden van „photoplasma” of „luciferase” uit de protoplasmadraden in het 
celsap, waarin de „luciferine” dan opgelost zou moeten zijn. 
2 ) R. P. van Calcar, Voordrachten over algemeene biologie, Pag. 182 en 188, 
Leiden 1915. 
