1251 
zijn de resultaten slechts voorloopige; het onderzoek wordt door 
van der Plaats met betere hulpmiddelen voortgezet en de verschui- 
vingen zullen worden gemeten bij grootere uiteenspreiding. 
Dat dispersielijnen verplaatsbaar zijn, en dat de grootte der ver- 
plaatsingen samenhangt met den vorm der dispersiekromme van het 
medium in de naaste omgeving der beschouwde lijnen, behoeft thans 
niet meer te worden betwijfeld. 
Zijn Fraunhofersche lijnen dispersielijnen ? 
De tweede vraag die wij willen behandelen is nu deze: blijft het 
met het oog op een samenhangende interpretatie van zonneverschijn- 
selen nuttig, aan te nemen dat Fraunhofersche lijnen in hoofdzaak 
dispersielijnen zijn, of is St. John er in geslaagd aan te toonen, dat 
deze hypothese onhoudbaar is? 
In „Contributions from the Mount Wilson Solar Observatory 
N°. 123 *) meent St. John gegeven te hebben: ,,Observational evi- 
dence that the relative positions of Fraunhofer lines are not syste- 
matically atfected by anomalous dispersion”. 
Of deze conclusie uit zijn onderzoek gewettigd is, dan wel ' sterk 
betwijfelbaar, hangt af van de vraag, wat bedoeld wordt met de 
uitdrukking „positie” van een Fraunhofersche lijn. 
Verstaat hij daaronder de plaats van het maximum der duister- 
heidskromme, dan geven de uitkomsten der metingen die hij beschrijft 
hem zeer zeker het recht te besluiten, dat onderlinge afstooting tus- 
schen naburige lijnen van het zonnespectrum niet in merkbare mate 
schijnt te bestaan. Maar dan heeft hij daarmede slechts aangetoond 
dat het LARMOR-effect onzichtbaar klein is; terwijl onweersproken 
blijft de mogelijkheid, waarop door mij gewezen was, dat de smalle 
dispersiebanden die elk der Fraunhofersche lijnen omhullen, onder 
eikaars invloed merkbaar verschoven zijn. 
Men hecht daarentegen vaak aan het woord „positie” bij objecten 
als Fraunhofersche lijnen een eenigszins andere beteekenis, die voor 
de meet-praktijk niet zonder belang is, namelijk deze, dat het de 
plaats is waarop een onbevooroordeeld waarnemer een index zal' 
instellen als hij ernaar streeft, de .beide kanten van het object zoo 
goed mogelijk met elkander in evenwicht te brengen. Aldus opgevat 
is de positie eener lijn afhankelijk van den graad harer asymmetrie. 
Dat men in de zóó gedefinieerde posities 'van Fraunhofersche lijnen 
geen stelselmatigen invloed van anomale dispersie zou kunnen her- 
kennen, volgt uit de resultaten van St. John niet. 
b Zie ook: Astrophysitfal Journal 44, 1916 
