1261 
evenwicht E. Gaat men van uit een punt h eener grenslijn naai' een 
punt l of m binnen het veld, dan gaat het evenwicht E 0 in het 
evenwicht E over. 
Nemen wij thans het tweede geval, nl. dat een evenwicht /^op- 
treedt. Het evenwicht Er bestaat uit n komponenten in n phasen, 
waartusschen de phasenreactie (2) kan optreden. Er is dus een 
monovariant evenwicht en kan in het P, 7-diagram door eene kurve 
worden voorgesteld. Zij is bepaald door (3), waarin A ƒƒ en L V 
thans betrekking hebben op reactie (2). Om de ligging van het veld 
in de nabijheid van deze kurve te onderzoeken, gebruiken wij de 
eigenschap : als in een stelsel van n komponenten in n phasen eene 
phksenreactie kan optreden, dan is bij constante T de druk en bij 
constante P de temperatuur maximum of minimum 1 ). 
Zij in fig. 2 e f eene kurve Er. Doorloopt men het veld volgens 
eene horizontale lijn (P constant) dan moet in het snijpunt dezer 
lijn met e f de temperatuur maximum of minimum zijn. Zij g dit 
snijpunt en neemt men aan dat T,, een maximum is, dan moet het 
veld dus links van kurve ef liggen. Bij T g 4- d T (cl T j> 0) bestaat 
dan nl. geen evenwicht E, bij T g — cl T bestaan er echter tw'ee 
verschillende evenwichten E ; het veld is in de nabijheid van kurve 
Er dus tweebladig. In fig. 2 is het eene blad van het veld ge- 
stippeld, het andere blad gestreept. Doorloopt men het veld volgens 
eene verticale lijn, dan is de druk op ef een minimum. Kurve Er 
is dus ook eene grenslijn van het veld E maar in verband met de 
eigenschap van het veld in de nabijheid dezer kurve, noemen wij 
haar de „keerlijn” van het veld E. 
Ook op de keerlijn Er kan bij eene bepaalde T (en bijbehoorende 
P) de concentratie van een der componenten nul worden ; wij 
krijgen dan een evenwicht Er.o, dat zoowel tot de keerlijn Er als 
tot de grenslijn E 0 behoort. Keerlijn, en grenslijn raken elkaar in 
het punt Er.o- 
In het onder 3° genoemde geval treden kritische verschijnselen 
tusschen 2 phasen op. Dit is het geval, als in het evenwicht E 
twee vloeistoffen L, en P 2 dezelfde samenstelling krijgen of als 
eene vloeistof en een gas identiek worden. Men krijgt dan een 
evenwicht Er van n komponenten in n phasen, waarvan 2 phasen 
in kritischen toestand zijn. Dit evenwicht Er wordt in het P, T- 
diagram voorgesteld door eene kurve Er die wij de kritische kurve 
■ b F. A. H. Schreinemakers, Die heterogenen Gleichgewichte von Bakhuis 
Roozeboom. III 1 . 285. 
82 
Verslagen der Afdeeling Natuurk. Dl. XXV. A°. 1916 '17. 
