1311 
een, om een horizontale as draaienden, door middel van een tegen- 
wicht nauwkeurig te stellen V-vormigen arm, welks uitslagen reeds 
bij geringe intensiteit van het tegen het diaphragma gesproken 
geluid, een door het instrument gaanden zwakken electrisehen stroom 
onderbraken. Deze onderbrekingen werden met behulp van een 
markeermagneet op de trommel van een kymógraphion opgeteekend. 
Door een tweeden markeermagneet lieten wij een door middel van 
den ehronoscoop van Kagenaar verkregen tijdlijn schrijven (7 6 sec.). 
Wij waren aldus in slaat bij de natuurlijke en experimenteele leer- 
wijze den voor elke herhaling vereischten duur, de tijdsbetrekking 
tusschen de elkaar volgende lettergrepen eener reeks, de verande- 
ringen, die deze betrekking met den voortgang van het van buiten 
leeren maakt enz., te bepalen. 
De bepaling van den tot elke herhaling en het algeheele van 
buiten leeren benoodigden tijd bracht eenige moeilijkheid mede, daar 
onze geluidsleutel wel nauwkeurig het oogenblik aangaf, waarop 
de proefpersoon een aanvang had gemaakt met het uitspreken der 
eerste lettergreep der reeks, maar daarentegen niet juist het oogen- 
blik aangaf, waarop de lezing der laatste lettergreep werd voleind. 
Daar het oogenblik, waarop met het uitspreken dezer laatste letter- 
greep een begin wordt gemaakt, wel nauwkeurig te bepalen is en 
het uitspreken eener door twee medeklinkers met tusschengeschoven 
klinker of tweeklank gevormde syllabe uiterst weinig tijd vereischt 
(ten hoogste 0.20 sec.), hebben wij gemeend dezen bij onze bere- 
keningen te mogen verwaarloozen. Daar de in groep I en II 
verkregen tijdswaarden deze verkorting in gelijke mate ondergaan, 
kan dit zonder gevaar geschieden. 
Wij hadden bij de proeven van groep II het oogenblik te bepalen, 
waarop de eerste lettergreep der reeks in de spleet zichtbaar werd. 
Dit oogenblik toch behoeft niet noodzakelijk samen te vallen met 
dat, waarop de proefpersoon de syllabe uitspreekt. Wij voorzagen 
daarom een der zijkanten van de trommel van den mnemometer 
van een knopje, dat bij eiken toer der trommel een oogen- 
blik contact maakte met een veer. Daarmede lieten wij het ver- 
schijnen der eerste lettergreep in de spleet samenvallen. De door 
het contact veroorzaakte stroomsluiting werd met behulp van een 
markeermagneet op de trommel van het kymographion opge- 
teekend. 
Meende de proefpersoon de reeks te kennen, zoo zegde hij haar 
uit het hoofd op. Bleef hij daarbij steken, dan liet de experimentator 
het overblijvende deel der reeks nog eens lezen. Onmiddellijk na 
recitatie gaf de proefpersoon aan, hoe hij bij het leeren was te werk 
85 * 
