1322 
lezen, begint M. onmiddellijk, wanneer hij daartoe in staat is, te 
reciteeren. Niet, dat bij R. en D. geen recitatie der reeds gekende 
lettergrepen plaats heeft, zij gaan daar integendeel gaarne toe over, 
echter niet in zoo sterke mate als dit bij M. het geval is. Onder 
den invloed der oefening nu geraken de lettergrepen vlugger bekend, 
waardoor, bij de bestaande tendentie tot zoo spoedig mogelijk reci- 
teeren, de afwisseling van reciteeren en lezen eerder kan plaats 
hebben. Het gevolg hiervan is echter dat de leertijd toeneemt. 
Opmerking verdient, dat, zooals de voor M. aangegeven percen- 
tages doen zien, de natuurlijke leerwijze zich beter dan de experi* 
menteele, tot deze wijze van memoriseeren leent. Dit valt trouwens 
wel te begrijpen, wanneer men bedenkt, dat de proefpersoon, wil 
hij niet de kans loopen stoornis in het van buiten leeren aante- 
brengen, door het gedwongen leertempo genoodzaakt is het zoeken 
naar een lettergreep optegeven, wanneer zij bij het verschijnen 
der daarop volgende in den mnenometer, nog niet in het bewustzijn 
is opgedoken. 
De gegevens der drie laatste tabellen kunnen op de volgende 
wijze worden samengevat. De invloed der oefening openbaart zich 
in de leerproeven door een vermindering van het tot van buiten 
leeren vereischte aantal herhalingen. Voor M. is hij grooter bij II, 
voor R daarentegen bij I. In de repeteerproeven neemt de besparing 
voor M en R af, D daarentegen^spaart herhalingen uit, hetgeen aan 
de volstrekte ongeoefendheid van dezen proefpersoon moet worden 
toegeschreven. Dat bij II de invloed der oefening zich voor R in 
een afname van het percentage uitgespaarde herhalingen doet gelden, 
vindt waarschijnlijk zijn oorzaak in het feit, dat deze proefpersoon 
trachtte het hem niet passende leertempo bij I in het aan zijn natuur- 
lijke wijze van memoriseeren eigen tempo omtezetten, hetgeen 
eerst na voldoende oefening mogelijk was. De invloed der oefening, 
op den leertijd uit zich bij R en D doorgaans in een verkorting 
van den tot van buiten leeren benoodigden tijd. Bij M daarentegen 
neemt men een verlenging van den leertijd waar, die op rekening 
van een krachtige strekking tot reciteeren der gekende syllaben 
moet worden geschreven. Deze strekking zet zich bij I gemakkelijk, 
bij II daarentegen veel moeilijker door. 
CONCLUSIES. 
1°. Het tot van buiten leeren vereischte aantal herhalingen is, 
zoowel in de leer- als in de repeteerproeven, grooter bij gebruik der 
experimenteele dan bij gebruik der natuurlijke leerwijze. De toename 
