1 383 
Wij merken hierbij op dat de vier vergelijkingen 
ï(<) r 6' + %) = « 
OtVg 
steeds op hetzelfde neerkomen, onverschillig welke der vier uitdruk- 
kingen t e oA, th e , t'h e ,t e (h)h men voor de spannings-energiecomponenten 
t e (g)h van het gravitatieveld neemt. Wil men echter in een concreet 
geval van de vergelijkingen gebruik maken om te berekenen hoe 
de hoeveelheid van beweging en de energie van de materie en het 
electromagnetisch veld door de gravitatiewerkingen veranderen, dan 
verdient het de voorkeur met tV of t e (&)A te werken, en wel juist 
omdat deze grootheden homogene quadratische functiën van de afge- 
leiden g a b, c zijn. 
De ervaring leert nl. dat men de in werkelijkheid voorkomende 
gravitatievelden in dien zin als zwak kan beschouwen, dat de 
waarden der g a b s weinig verschillen van die, welke men zou mogen 
aannemen als er geen gravitatieveld was. Voor deze laatste, die ik 
de „normale” waarden zal noemen, kan men bij gebruik van recht- 
hoekige coördinaten stellen 
9w = 9ï2 — 9»* = — 1 1 9n= c *» 9nb = 0, voor a =|= b. (98) 
Voor het gravitatieveld kunnen nu de afwijkingen van deze 
waarden bij eerste, en in de meeste gevallen voldoende benadering 
evenredig met de gravitatieconstante * gesteld worden. Deze komt 
dan ook als factor in de ditïërentiaalquotienten g„b lC voor en wegens 
1 
den genoemden aard der functiën tV (die bovendien den factor — 
bevatten) worden deze evenredig met v . , zoodat zij in een zwak 
gravitatieveld kleine waarden aannemen. 
§ 56. Wegens den ingewikkelden vorm der vergelijkingen (96) 
en (97) zullen wij ons er toe bepalen, de waarde van t' 4 *, d.w.z. 
van de energie per vol ume-een heid voor enkele gevallen te berekenen. 
Wij verkrijgen daarbij een aanmerkelijke vereenvoudiging als wij 
ons tot stationaire velden bepalen. Dan verdwijnen alle differentiaal- 
quotienten naar x 4 , zoodat uit (96) volgt 
Qi '+ ^ (abfe) 
. (99) 
Wij zullen de berekening hiervan uitvoeren vooreerst voor een 
veld zonder gravitatie en ten tweede voor het geval van een bol- 
vormig aantrekkend lichaam, waarin de materie symmetrisch rondom 
het middelpunt verdeeld is. 
Bestaat er geen gravitatieveld, dan kunnen wij voor de groot- 
