van 
de eerste der uitdrukkingen (124) voor de totale hoeveelheid 
beweging in de richting van x x 
c 
§ 64. Uit (122) blijkt dat het stelsel in het systeem (x\, 
bc 
een translatiesnelheid in de richting van x\ heeft. Stelt 
a 
door v voor, dan is ten gevolge van (123) 
men deze 
Stelt men dus 
dan wordt 
M — 
E 
( 126 ) 
Aan het geheele stelsel kan men dus, nu het zich beweegt, een 
energie en eene hoeveelheid van beweging toekennen, die op de uit 
de relativiteitstheorie bekende wijze van de translatiesnelheid afhangen. 
De grootheid M, waartoe ook de energie van het gravitatieveld een 
bijdrage levert, kan men de „massa” van het stelsel noemen. Uit 
het in § 62 gezegde volgt, dat zij tot op zekere hoogte onaf hankelijk 
is van de wijze waarop men het stelsel en het gravitatieveld beschrijft. 
Het verdient ten slotte de aandacht dat wij, zoo wij voor het 
gravitatieveld den spannings-energietensor r 0 (§ 52) hadden aangeno- 
men, de totale energie van het stelsel, ook als het zich beweegt, nul 
zou zijn. Hetzelfde zou van de totale hoeveelheid van beweging 
gelden en wij zouden M — 0 moeten stellen. 
Op het eerste gezicht klinkt het vreemd dat men aan het zich 
verplaatsende stelsel naar willekeur de door (126) bepaalde hoeveel- 
heid van beweging of wel een hoeveelheid van beweging nul mag 
toekennen ; men is geneigd te denken dat, als het coördinatenstelsel 
gekozen is, de hoeveelheid van beweging een bepaalde waarde moet 
hebben, die men zou kunnen bepalen door na te gaan hoe door 
uitwendige krachten het stelsel in rust kan worden gebracht. Men 
moet echter niet uit het oog verliezen (verg. § 52) dat men in de gravi- 
tatie! heorie geen „uitwendige” krachten mag toelaten zonder op het 
