1408 
Heeft een der phasen, b.v. F l} eene constante samenstelling, dan 
valt in (16) d i Z 1 weg; zijn er meer phasen met constante samen- 
stelling, dan vallen in (16) en dus ook in (17) en (18) de overeen- 
komstige termen weg. 
Is het evenwicht E stabiel (of, wat voor onze beschouwingen op 
hetzelfde neerkomt „metastabiel”) dan zijn d i Z x d i Z i — — positief; 
is het evenwicht echter labiel, dan kunnen een of meer der vormen 
d 2 Z x negatief zijn. 
Uit (15) volgt nu wanneer de temperatuur een maximum en 
wanneer zij een minimum is. Hebben : 
2(1R) en 2(\d*Z) hetzelfde teeken, dan is A T<^0 en de Tdus 
een maximum 
2{XR) en SfaPZ) tegengesteld teeken, dan is én de T 
dus een minimum. 
Is 2(Xd*Z) — 0 dan is de T noch maximum noch minimum. 
In sommige gevallen is het gemakkelijk om dit te bepalen. Nemen 
wij b.v. een evenwicht 
E-= L x ~f- F, -f- F t + • • • -|- E n 
waarin L x eene vloeistof is en F 2 . . . F n phasen van onveranderlijke 
samenstelling b.v. vaste stoffen. 
Wij laten de phasenreactie 
+ F n = 0 
nu in zulke richting loopen, dat X x hoeveelheden L x gevormd wor- 
den en nemen X x positief. In het evenwicht E treedt dus eene 
reactie op [smelting of omzetting van vaste stoffen] waarbij vloeistof 
gevormd wordt. Daar bij deze reactie in het algemeen warmte toe- 
gevoerd moet worden, zoo is 2{XR)^> 0. 
Daar F, . . . F n phasen met onveranderlijke samenstelling zijn, zoo 
is 2(Xd 3 Z) = X 1 d i Z 1 . 
Wij hebben dus: 
2 0.H) A T — — Z x (19) 
waarin 2(XR )^> 0 en ^^>0. d 2 Z x is positief als het evenwicht sta- 
biel is, maar kan negatief zijn als het evenwicht labiel is. De T 
is dus een maximum als het evenwicht stabiel, maar kan een mini- 
mum zijn als het evenwicht labiel is. 
Yat men de voorafgaande beschouwingen samen, dan vindt men 
het volgende: 
ln een evenwicht van n komponenten in n phasen is bij constante 
P de temperatuur maximum of minimum, als tusschen de phasen 
eene phasenreactie kan optreden. 
Is een der phasen eene vloeistof en zijn de n — i andere vaste 
