1506 
een formule nl. die alleen bij temperaturen geldig is, welke ver van 
de kritische temperatuur afliggen — en die dus niet dienen kan om 
tot aan de kritische temperatuur te extrapoleeren. 
Immers in de bekende Cl apeyron’ sc h e betrekking 
dp X 
dt T Av 
zal alleen bij lage temperatuur Av = v t — v 1 door kunnen ver- 
vangen worden, met verwaarloozing van het vloeistofvolume ; en 
zal alleen bij lage temperaturen v, = RT : p mogen worden gesteld, 
onder aanname dat de damp de wet van Boyle volgt — zoodat 
alleen dan die formule overgaat in 
dlog p X 
~~dt~ — RT *’ 
waarin X de (totale) verdampings warmte voorstelt. Nu nam Smits 
— in navolging van zooveel andere auteurs, die nog altijd meenen 
dat deze laatste formule algemeen geldig is, omdat van ’t Hoef e.a. 
deze <7?msformule steeds gebruikten bij onderzoekingen, waar de 
bovengenoemde voorwaarden vervuld zijn — aan, dat de formule met 
d log p tot aan de kritische temperatuur geldig zou blijven, wanneer 
men slechts aannam dat X tot aan 7\ toe lineair met de temperatuur 
afneemt. Dit nu is bij lagere temperaturen zeer zeker vrij nauw- 
keurig vervuld, maar dicht bij Tjc neemt X plotseling rapide af om 
bij de kritische temperatuur = 0 te worden. Bij de door Smits aan- 
genomen lineaire afname zou echter X bij T & nog een groote eindige 
waarde behouden ! 
Maar wij behoeven hierbij niet langer stil te staan, daar — zooals 
wij opmerkten — de geheele formule, met de lineaire afname van 
X incluis, slechts voor lagere temperaturen geldt. En daarmede 
vervalt dan ook vanzelf de juistheid der door Smits uitgevoerde 
extrapolatie. 
Bij alle temperaturen geldt echter de dampdrukformule van 
v. d. Waals, welk geschreven kan worden in den vorm 
fTk 
logp = (ƒ 4 - log p*) — — , ...... (a) 
waarin ƒ nog een zwakke temperatuur-functie is. Vergelijkt men 
deze uitdrukking met de geïntegreerde formule d log p = enz., onder 
aanname van X = X 0 — (pRT, d. w. z. met 
logp= c ~^ 
(p log T =. C — 
C 0 : 72) + ( pT log T 
(*) 
dan blijkt dat in de door Smits gebruikte formule — en die, wij 
