25 
TI . . . . 1 1 X dp 
Hierin is e Fr = 1 -, e L = 1 — en e exp . de waarde 
[ i p 1 p dX 
die uit de getallen in de vierde kolom van de Tabel over de ver- 
plaatsing der interferentiestrepen onder L exp% is opgegeven door ver- 
... . Xc 
menigvuldiging met — — . 
8Zfi 2 . w max . 
Een enkel woord moet nog gezegd worden over de wijze van 
bepaling van de gemiddelde snelheid iv 0 = 465 cm./sec., p = 2.14 
K.g./cm. 5 welke voor de interpretatie van onze bepalingen van 
gewicht is. Het werd reeds opgemerkt dat in de hoofdbuis een water- 
meter was geplaatst. Deze meter (van het Woi/rMANN-type) liep zeer 
regelmatig, zoodat geen trillingen aan het buizensysteem werden 
rneegedeeld, maar was berekend voor een groot debiet. Zijn fouten 
waren alleen bij ruwe benadering bekend. Nam men aan dat de 
meter juist aan wees dan werd, onder inachtneming van de boven- 
genoemde voorzorg (zie p. 21) over de aflezing bij een volle omwen- 
teling van de wijzers van het telwerk, gevonden iv 0 = 475 cm./sec. 
p — 2.14 K.g./sec. Met deze waarde vond ik dat er een verschil 
van omstreeks 2.1°/ 0 tusschen de uitkomsten van mijne proeven en 
de formule van Lorentz bestond. Ten einde te onderzoeken of dit 
verschil aan een fout van den watermeter kon worden toegeschreven 
besloot ik te trachten een nauwkeuriger meetapparaat aan het einde 
van het buizensysteem te plaatsen voor de controle van den eersten 
watermeter. Dank zij de bijzondere welwillendheid van den Heer 
Ingenieur Pennink, Directeur der Amsterdamsche waterleiding, heb 
ik de beschikking gekregen over een geijkten zoogenaamden „Ster”- 
meter, die reeds bij een hoeveelheid van 10 Liter per uur begint 
aan te wijzen en nauwkeurig aanwijst bij 30 L, en hooger per uur. 
Was deze Stermeter aan het eind van het buizensysteem ingeschakeld, 
terwijl de hoofdkraan geheel geopend was, dan zouden door de 
mechanische trillingen van het buizensysteem die thans van uit den 
Stermeter zich voortplantten, optische waarnemingen zeer benadeeld 
zijn geworden. 
Intusschen was het alleen te doen om de vergelijking van de 
aanwijzigingen der beide meters. Uit twee onafhankelijke, volkomen 
overeenstemmende metingen op verschillende dagen verricht, bleek 
dat wanneer 10000 L. door den grooten meter werden aangegeven, 
de nauwkeurige Stermeter slechts 9810 L. registeerde. Dit geeft een 
verschil van 1.9% • Nu is de fout van den Stermeter zelf 0.2%, 
zooals door direkte meting van het doorgestroomde volume in een 
grooten tank op de terreinen der waterleiding werd vastgesteld. In 
