35 
Het reaktieprodukt werd verkregen, door nog eenige malen te 
evakueeren, het was een gesinterde, koperkleurige massa, waarin 
metaaldeelen duidelijk te herkennen waren; sulfaat kon er niet in 
worden aangetoond. Cu 2 0 — Cu 3 S vormen dus een stabiel phasenpaar 
en daar de diagonaal Cu 3 0 — Cu a S de diagonaal Cu — CuSO., snijdt 
(zie fig. 1), volgt daaruit, dat Cu -\- CuS0 4 metastabiel naast elkaar 
moeten zijn. 
3. Door nu de overige phasen, die tussohen ± 300" 1 en 900° 
bestendig zijn, twee aan twee met elkaar te eombineeren, en in 
geevakueerde, toegesmolten buisjes te verhitten konden wij nagaan 
welke dezer phasenparen als de stabiele beschouwd moeten worden. 
Allereerst werden hiertoe de combinaties Cu a S — CuO en Cu 3 0 — CuS0 4 
gekozen. 
Een mengsel van gelijke mols der laatstgenoemde stoffen, verhit 
gedurende 6 a 7 uur op 450° — 480°, bleek volkomen onveranderd; 
er kon geen spoor sulfide in worden aangetoond. Daarentegen bleken 
mengsels van Cu 3 S en CuO bij deze verhitting zéér sterk te ver- 
anderen ; de kleur veranderde van zwart in bruinrood en bij uit- 
looging met koud, uitgekookt water werd een blauwgekleurd filtraat 
verkregen, dat een sterke sulfaatreaktie gaf. Het in water oplosbare 
sulfaat werd quantitatief bepaald als BaS0 4 . Uit 1.1182 Gr. vaneen 
mengsel, dat 2 mol. CuO op 1 mol. Cu 3 S bevatte, werd aldus ver- 
kregen 0.1729 Gr. BaS0 4 overeenkomende met 0.118 Gr. CuS0 4 ; 
het mengsel bevatte dus na verhitting 10.6% CuS0 4 . Dit stemt 
geheel overeen met de hoeveelheid CuS0 4 , berekend in de veronder- 
stelling, dat de omzetting van liet mengsel volgens de vergelijking 
Cu 3 S -j- 9 CuO = 5 Cu 3 0 -f- CuS0 4 
plaats heeft nl. 10.58% CuS0 4 . 
Wij komen dus tot de konklusie, dat Cu.J>-\- CuSO 4 het stabiele, 
Cu 2 S — CuO het metastabiele phasenpaar vormt. 
4. Op gelijke wijze onderzochten wij de combinaties CuS — Cu 2 O 
en CuS0 4 — Cu t S. Het was a priori onwaarschijnlijk, dat het eerst- 
genoemde paar stabiel zou zijn, aangezien de dissociatie van CuS in 
Cu 3 S -j- S volgens de waarnemingen van Preuner en Brockmöller M 
reeds bij 450° meetbaar wordt. Het bleek dan ook dat de kleur der 
CuS-Cu 3 0-mengsels na een 5-urige verhitting op 300 — 320° van 
donkerbruin in grijs was veranderd ; er was een belangrijke hoeveel- 
heid sulfaat gevormd. Dit werd na uitloogen met koud, uitgekookt 
x ) Zeitschr. phys. Chem. 81, 129, (1912). 
3 * 
