86 
Avaaruit bleek, dat alternans optreedt als overgang van het normale 
rhythme in het gehalveerde en naar aanleiding van de bekende 
klinische waarneming, dat p. alternans vooral bij paroxysmale tachy- 
cardieën voorkomt, heb ik getracht hartalternans bij mijn kikkers 
op eenvoudige wijze te verwekken. De uitslag beantwoordde geheel 
aan mijn verwachtingen. Ik suspendeerde op de gewone wijze een 
uitgesneden kikkerhart en verwarmde dan den sinus venosus door 
opdruppelen van verwarmde Ringersolutie. 
Het was mijn bedoeling de impulsen vanaf den sinus venosus in 
sneller tempo naar de kamer te doen toekomen, terwijl de tempe- 
ratuur van de kamer gelijk bleef. Zooals ik verwacht had, ging nu 
inderdaad de kamer in alternans kloppen. Fig. 3 (bij V sinus venosus 
verwarmd). Ik kon op deze wijze bijna elk uitgesneden kikkerhart 
tot alterneerend kloppen brengen. Zoo suspendeerde ik o.a. 28 Maart 
10 kikkerharten en vond bij 9 hiervan na verwarming van den 
sinus venosus alternans, bij het 10de ontstond polygeminie. (Om de 
4 a 8 systolen viel hier 1 kamersystole uit). Afkoeling van den 
sinus venosus was dan weer voldoende om de alternans weer over 
te zetten in het normale rhythme. (Fig. 4 bij A sin. venosus 
afgekoeld). 
Alternans als overgang tusschen het normale en gehalveerde rhythme 
kwam ook hierbij herhaaldelijk voor. 
Zoo zien we in Fig. 5 bovenste rij bij V, door verwarming van 
den sinus venosus, alternans verschijnen, die bij A door afkoeling 
weer verdwijnt. Op de onderste rij komen van een ander hart een 
paar curven in het gehalveerde rhythme voor tusschen de alternans- 
slagen in (bij V is de sin. venosus ook hier verwarmd, bij A afgekoeld). 
Soms verkreeg ik in dit experiment voor korten tijd hartalternans, 
maar ook dikwijls bleef het hart langen tijd in alternans kloppen. 
Het maakt den indruk dat de gemiddelde normale systolehoogte 
tusschen beide van de alternans in ligt, terwijl gedurende de alternans 
om dit gemiddelde heen geschommeld wordt. Volgens de opvatting, 
dat de systolegrootte recht evenredig is met den duur der vooraf- 
gaande pauzen, komt dit ook goed uit. De duur van de pauze in 
het normale rhythme is ook het gemiddelde van de lange en korte 
pauzen gedurende de alternans. Eenmaal in alternans pulseerend 
blijft het hart als vanzelf om dit gemiddelde schommelen. Elke groote 
systole wordt gevolgd door een kleinere pauze, zoodat er twee 
redenen bestaan, waarom elke volgende systole klein zal zijn n.1. 
1 °. de korte voorafgaande pauze; 
2°. het groot zijn der voorafgaande systolen. 
En zoo zal omgekeerd elke kleine systole door een groote worden 
