102 
men het dier telkens z’n evenwichtsligging te corrigeeren. Binnen 
zeer korten tijd geeft zulk een dier een aantal luchtbellen af. 
cl. Chemische prikkels. 
Wanneer men visschen in water met ether of chloroform onder 
narcose brengt, laten ze vaak luchtbellen ontsnappen. 
e. Visschen die in een kleine ruimte worden opgesloten, die b.v. 
onder de oppervlakte van het bassinwater in een stopflesch worden 
overgebracht, geven onder voortdurend gejaagd rondzwemmen eenige 
luchtbellen af. 
We besluiten uit het voorafgaande dat als gevolg van zeer ver- 
schillende zintuigelijke prikkels, naast zwem- en adembewegingen 
ook de sphinkteropening als reflex optreedt. 
Ten slotte wil ik er nog op wijzen, dat deze proeven met ver- 
schillende prikkels door mij ook werden gedaan met visschen die 
geopereerd waren. Ik hoopte daardoor eene aanwijzing te krijgen 
over de richting waarin wij zullen moeten zoeken naar een verkla- 
ring der beteekenis van het W eberscIi orgaan, nu het ons gebleken 
is dat de door Guyénot gegeven verklaring onhoudbaar is. 
De resultaten van die proeven laten zich als volgt samenvatten : 
1°. Doorsnijding der vagustakken maakt dat de visschen geen 
bellen afgeven ofschoon ze normaal op lichtwisseling, trillingen, 
evenwichtsprikkels reageerden, door zwem- en adembewegingen. 
2°. Vernietiging van het Wehersch orgaan heeft ten gevolge dat 
de visschen zoel reageeren op lichtprikkels (zwemmen, ademhalen 
soms ook luchtbel) maar niet of zeer zwak op trillingen. 
3°. Doorsnijding van de beide JST. octavi maakt dat de visschen 
wel (en dat zeer heftig) reageeren op lichtwisseling, maar niet op 
trillingen en evenmin, (zooals trouwens nauwelijks vermeld behoeft 
te worden) op evenwichtsverstoring. 
Vergelijken we nu deze laatste resultaten met de vroeger vermelde 
bij drukverandering verkregen, dan krijgen we ’t volgende overzicht. 
(Zie tabel p. 103). 
[Het eerste teeken geeft aan reactie door zwem- en adembewe- 
gingen, het tweede door sphinkteropening]. 
Opvallend is het verdwijnen der reacties op trillingen tegenover 
het blijven daarvan op drukverandering na vernietiging van het 
WeberscIi orgaan en na doorsnijding van den N. VIII. 
De gevoeligheid van visschen voor trillingen die bij ons geluids- 
gewaarwordingen opwekken, is bewezen door Pipek die actiestroo- 
