121 
kan bij warmtetoevoer of- -afvoer of bij eene volumeverandering 
noch de samenstelling der' phasen noch de druk of temperatuur ver- 
anderen. Er treedt dan echter eene reactie op, waarbij de hoeveel- 
heden van enkele phasen toe-, die van andere phasen afnemen en 
eerst als een der phasen verdwenen is, kunnen druk, temperatuur 
en samenstelling der phasen veranderen. 
Zij de samenstelling eencr phase F, gegeven door de hoeveelheden : 
fa\ fa\ fa)i • • • fa-i\ e11 J Of 1 — fa), — fa), . . . 
die een er phase F„ door : 
fa), fa), fa), • • • fa,- fa e11 1 of 1 — (*,), — fa,), . . . fa,-\), 
der n komponenten. De samenstellingen der phasen L\, 1\, . . . F n _i_ 2 
drukken wij op dezelfde wijze uit. Tusschen deze n -f- 2 phasen 
trede de reactie : 
yfa\ + yJ\ + yfa\ + ■.■■ + y»+2/'»+2 = o . . . (i) 
op. y,F, beteekent y , hoeveelheden der phase F, , waarvan elke 
hoeveelheid de boven opgegeven samenstelling heeft; yfa\ enz. 
hebben dezelfde beteekenis. Het is duidelijk dat deze reactieeoeffi- 
cienten y, . . . ?/„_[_ 2 niet alle hetzelfde teeken kunnen hebben. Om 
reactie (1) te kennen is het niet noodig de n -f- 2 reactiecoëfticienten 
y,...y u + 2 zelf te kennen; de reactie wordt nl. bepaald door hunne 
n + 1 verhoudingen. 
Uit de voorwaarde, dat bij de reactie de totale hoeveelheid van 
elk der n komponenten onveranderd blijft, volgen de n betrekkingen : 
2/1 + y, + y* + • • • + y n +2 = o \ 
yi («1)1 + y, fa), + y% K) # + • • + 2/»+ 2 fafa+2 = o I 
2 /i fa)i + y, fa), + 2/3 («2)3 + • • + 2/»+2 fa,)n +2 = o / • • ( 2 ) 
2/1 On-l)i + 2/3 (^n-l), + y, («n-l ) 8 • ■ • + y n + 2 fan- l)n+2 = 0 / 
Daar wij ter bepaling van de n -f- 1 verhoudingen slechts n voor- 
waarden hebben, zoo kan men aan (2) en dus ook aan (1) op oneindig 
vele manieren voldoen, of met andere woorden : de reactie tusschen 
de n -f- 2 phasen van een invariant evenwicht kan op oneindig veel 
manieren verloopen. 
Wij stellen nu de voorwaarde dat het totaalvolume bij de reactie 
hetzelfde blijft; de reactie is dan „isovolumetrisch”. Stelt men de 
volumina van de bovengenoemde hoeveelheden der phasen F, , F, 
enz. door v, , v 2 enz. voor, dan volgt : 
2/i«x + y, v , + y, v i + ••■• + y n +2v„+2 = o . . . . ( 3 ) 
Wij hebben nu n -f- 1 vergelijkingen [nl. de n vergelijkingen (2) 
