lil 
klippen Batoe Kapal vond, maar voor krijt hield ’). Zooals echter 
uit het onderzoek van Sidney J. Hickson is gebleken, waren die uit 
kalksteen bestaande klippen door een dunne laag guano overdekt, 
die uit de verte gezien op krijt geleek. *) 
De derde en laatste vindplaats werd door J. J. Pannkkoek van 
Rheden op Poeloe Batoe, een eilandje nabij Poeloe Seraja ketjil, be- 
westen Flores, opgespoord De guano vormt aldaar slechts eene 
dunne, over een oppervlak van eenige aren, verspreide laag, waarvan 
de hoeveelheid op slechts een honderdtal kubieke meters geschat 
werd. * 2 3 ) 
Uit de beschrijving, althans van de twee eerstgenoemde plaatsen, 
blijkt, dat de guano uitgeloogd was, d.w.z. een niet onbelangrijk 
gedeelte der phosphorzuur was in de zee terechtgekomen, waardoor 
de vorming van phosphoriet, zooals onder gelijke omstandigheden in 
elk mousson-gebied, voorkomen werd. 
Voor een dergelijk lot zullen de in hoofdzaak van vleermuizen 
afkomstige guanolagen in kalksteengrotten bewaard blijven. De hoe- 
veelheid dezer vormingen is echter doorgaans zeer gering, zooals uit 
het volgend overzicht blijken zal. 
In de Z. en O. afdeeling van Borneo zijn vooral bekend de grotten 
van den berg Hapoe, waarin de aanwezige guanolaag eene dikte 
van minstens 2 M. bereikt. De in de grotten van den berg Lampinet 
aanwezige hoeveelheid guano werd zelf op 10000 tons geschat. 4 * ) 
Verre overtroffen wordt zij echter door die van de grotten van 
60 man ton aan de Kinabatangan-rivier in Britisch Noord-Borneo, 
waar volgens het zeggen de dikte der guanolaag 50 feet bedraagt. 6 ) 
De bodem der talrijke kalksteengrotten in Sara wak is eveneens 
doorgaans met een laag van vleermuizen- en vogelguano, somtijds 
!) The Cruise of the Marchesa to Kamschatka and New Guinea. 2. 2d ed. 
London 1889, blz. 833. 
2 ) Omzwervingen in Noord Celebes. Tijdschr. Ned. Aard. Genootsch. (2) 4. M. 
U. A. 1887, blz. 135. — A Naturalist in Celebes. London 1889, blz. 33. 
3 ) Overzicht van de geographische en geologische gegevens verkregen bij de 
Mijnbouwkundige-geologische verkenning van het Eiland Flores in 1910 en 1911. 
Jaarboek van het Mijnwezen 40, 1911. Batavia 1913, blz. 226. 
4 ) P. J. Maier, Scheikundig onderzoek van Vogelmest, afkomstig uit de grotten 
van den Goenoeng Hapoe in de afdeeling Riam Kanan en Kiwa (Zuid- en Ooster- 
afdeeling van Borneo). Natuurk. Tijdschr. Ned. lnd. 29, Batavia 1867, blz. 114 — 129. 
6 ) Die Vogelnestgrotten von Gomanton auf Nord Borneo. Globus 46. 1884, 
blz. 31, volgens de North Borneo Herald van 1 Maart 1884. — H. Pryer. An 
Account of a Visit to the Bird’s nest Caves of British North horneo. Proceed. 
Zoolog: Soc. London 1884, blz. 532 — 538. — D. D. Daly, On the Caves containing 
Edible Bird’s nests in Britisch North Borneo. Ibid. 1888, blz. 108 — 116. 
