i44 
van het oplosmiddel en die der opgeloste stof. Het is bekend dat « 
wordt voorgesteld door de uitdrukking 1 ) 
__ afy— 
waarvan de teller overgaat in Qiy' a x — by'aff, wanneer « la = V a l d i 
kan worden gesteld. 
Stelling III. Alle kinetische theoriën, welke dus voor niet-ver- 
dunde oplossingen tot uitdrukkingen voeren, welke direkt aan de 
toestandsvergelijking van gassen of vloeistoffen herinneren (b.v. met 
v. — b etc., en zonder logarithmisch lid) moeten worden afgewezen. 
(Zóó dus de theoriën van Wind, Stern e. a.). 
Stelling lY. Bij zeer verdunde oplossingen gaat (1) over in 
__ RT 
v 0 
de bekende vergelijking van van ’t Hoff. Toch is het gemakkelijk 
in te zien, dat de afwijkingen bij niet-verdunde oplossingen veel 
geringer zijn dan die bij den overeenkomstigen niet-idealen gastoestand. 
(Verg. Sechs Vortrage, p. 29 — .30, en het geciteerde Akad. stuk, 
p. 853 e.v.). 
Reeds daaruit rijst het vermoeden, dat de z.g. osmotische druk 
een geheel, anderen grond heeft dan de analogie van het gedrag der 
opgeloste stof met . dat dezer zelfde stof in den overeenkomstige!! 
gastoestand zou doen vermoedenden dat hier geen verwantschap, slechts 
analogie bestaat. Vooral • het optreden van den term — log (1 — x) 
(welke eerst bij x = 0 in x overgaat) in de uitdrukking (1) voor den 
osmotischen druk had tot voorzichtigheid moeten aanmanen. Tot in 
de meest verdunde oplossingen blijft deze term bestaan. 
Stelling V. Indien werkelijk de osmotische druk door den druk 
der opgeloste stof werd veroorzaakt (de oude theorie redivivus !), 
zooals ook thans Ehrenfest weder aanneemt, dan zou de druk der 
,, suiker” moleculen tegen de semipermeabele membraan het omge- 
keerde veroorzaken van wat men in werkelijkheid waarneemt. Er 
zou dan n.1. geen water van de zijde van het zuivere oplosmiddel 
door de membraan naar de oplossing gaan, om daar in de sfijgbuis 
van den osmometer den hydrostatisch en tegendruk = zt te doen ont- 
staan — maar dit water zou juist worden tegengehouden, aangezien 
9 Zie o.a. Z. f. ph. Gh. 63 (1908), p. 227 — 228 (Die Schmelz- und Erstarrungs- 
kurven etc.). 
