845 
plaatsnemen en met een klankbord boven het hoofd, berust natuurlijk 
op hetzelfde verschijnsel. 
Indien nu de hoorbaarheid op grooten afstand op 8 October niet 
aan den wind te danken was, waaruit wordt dan de groote uit- 
breiding van den eersten geluidskring verklaard? 
Hierop wordt het antwoord gegeven door de kabelballonoplatingen 
te Soesterberg op 7 en 8 October. Op den 7 den werd een zeer sterke 
inversie aangetroffen op 1700 — 2200 Meter hoogte, rd. een stijging 
van 0°,4 op 9°, 9. Op den 8sten was de inversie iets hooger, 2500— 
3000, en afgenomen tot 3.8 — * 10.8 of iets minder. 
De luchtlagen, die op den 7den zich boven Soesterberg bevonden 
en die inversie vertoonden, verplaatsten zich Zuidwaarts met geringe 
snelheid, ongeveer 2 Meter per seconde of 7 K.M. per uur. In ver- 
band met de waarnemingen te Friedrichshafen en Hamburg en met 
de temperatuurverdeeling is het vrij zeker, dat de Zuidelijke bewe- 
ging zich tot België uitstrekte en geruimen tijd aanhield. In 24 uur 
zou dus een afstand van 168 K.M. zijn afgelegd, zoodat de lucht- 
massa’s zich toen boven België bevonden. 
Er is alle reden om aan te nemen, dat vooral in de morgenuren, 
toen de oppervlak tetemperatuur zeer laag daalde, de temperatuur op 
omstreeks 2000 Meter hoogte aanzienlijk hooger was, dan die aan 
den grond, en op den middag slechts zeer weinig lager. Onder zulke 
omstandigheden konden ’s ochtends geluidsstralen onder een helling 
van 9° nog aan de grens van de inversielaag naar de aarde terug- 
gebogen worden, waarbij deze op ruim 12 K.M. afstand weer tot 
de aarde terugkeerden, indien we gemakshalve terugkaatsing aan- 
nemen. Stralen met kleinere helling zouden op grootere afstanden 
terugkeeren ; en dit kon meerdere malen herhaald worden, zoodat de 
stralen tusschen de aarde en de inversielaag heen en weer golfden, 
totdat öf de energie uitgeput raakte of de inversielaag ophield of afnam 
en de stralen dan verder de ruimte ingingen. Aangenomen mag wor- 
den dat bij de zeer groote invalshoeken, die aan de discontinuïteits- 
laag voorkomen, een aanzienlijk deel van de geluidsenergie aan de 
teruggekaatste stralen ten goede komt, vooral daar de hemel op 7 
en 8 October hier te lande overal zwaar bewolkt of betrokken was. 
Resumeerende kunnen we zeggen, dat de meteorologische omstan- 
digheden op 8 October buitengewoon gunstig waren voor een verre 
voortplanting van het geluid in het gebied, dat de geluidsbron omgaf, 
maar dat stralen, die met groote elevatie aanvingen, in de onderste 
lagen in het geheel niet werden gestoord, zoodat een terugkeer 
naar de aarde alleen in verband met de gewijzigde samenstelling 
der atmosfeer in hoogere lagen kon plaats vinden. 
