867 
De heerschende lichttheorie eischt dat het brekend vermogen 
± ( n — 1) van een middenstof sterk varieert voor golven in de'nabij- 
heid van elk harer eigen-perioden. Anomale dispersie mag een 
algemeene eigenschap van de stof worden genoemd. Uitdrukkingen 
als: „het vermogen van de lijnen om effecten van anomale dispersie 
te geven” 1 ), die men vaak tegenkomt, schijnen echter misleidend te 
zijn. Niet de lijnen brengen zulke effekten teweeg; de middenstof 
doet dat, indien namelijk de omstandigheden gunstig zijn. 
Stellen wij ons een homogeen gas voor dat een monochromatische 
absorptielijn geeft. Laat een evenwijdige bundel wit licht een laag 
daarvan doordringen die een meter dik is en waarin overal vol- 
maakt dezelfde dichtheid heerscht : de lijn zal dan zeer dun en 
scherp zijn, misschien zóó fijn dat ze onzichtbaar is. Geef aan de 
doorloopen laag een dikte van enkele kilometers: anomale verstrooi- 
ing zal oorzaak zijn dat de lijn zich hult in een zwakken, smallen, 
zacht-uitvloeienden dispersieband. Laat bewegingen ontstaan in het 
gas: anomale refractie in de onregelmatige dichtheidsgradienten zal 
den dispersieband breeder en donkerder maken. 2 ) 
Terwijl dus de gemiddelde waarden van temperatuur, drukking 
en dichtheid dezelfde blijven en de electrische en magnetische toe- 
standen niet veranderen, kan een lijn er zeer verschillend uitzien 
al naar gelang de middenstof zich meer of minder ver uitstrekt en 
meer of minder in beroering is. 
Groote uitgestrektheid en optisch voldoende werkzame dichtheids- 
storingen van gasvormige middenstoffen zijn in den regel moeilijk 
te verwezenlijken in het laboratorium, maar doen ongetwijfeld haar 
invloed gelden bij verschijnselen op de zon. 
Het slagen van een laboratorium-proef over anomale dispersie in 
een gas hangt er van af, of het gelukt, de noodige hoeveelheid van 
het gas in zoodanigen toestand te brengen, dat het een controleer- 
baren dichtheidsgradient van voldoende sterkte vertoont om de licht- 
stralen merkbaar van richting te doen veranderen ; of wel, indien 
wij het onderzoek met een interferometer uitvoeren, dat een vol- 
doende aantal electronen .van de beschouw'de eigen-periode aanwezig 
zijn om een merkbaren invloed op de voortplantingssnelheid van 
het licht uit te oefenen. Is de uitkomst van de proef negatief, dan 
beteekent dit niet dat ,,de beschouwde lijn het vermogen mist om 
effecten van anomale dispersie te geven”, maar eenvoudig, dat de 
x ) St. John, ibid. p. 56. 
2) Verschijnselen van dien aard zou men bijv. kunnen bestudeeren aan het ge 
drag der atmosferische lijnen in het zonnespectrum, bij verschillende zonshoogten 
en verschillende toestanden van den dampkring. 
56 
Verslagen der Afdeeling Natuurk. Dl. XXIV. A°. 1915/16. 
