869 
van de lijnen van een gegeven element in het zonnespeetrum en 
die van de correspondeerende lijnen onder drukking in het laborato- 
rium *). Zulk een overeenstemming nu bleek niet te bestaan ; daarom 
verwerpt Evkrshed de druk-hypothese en neemt zijn toevlucht tot 
de bovengenoemde hypothetische afstootende werking van de aarde. 
Volgens de dispersietheorie zijn Fraunhofer'sche lijnen in den regel 
onsymmetrisch; dit zou de oorzaak zijn van hunne schijnbare ver- 
plaatsingen. Breedte, intensiteit, en mate van asymmetrie zullen 
varieeren met de absolute hoeveelheid, de dichtheidsverdeeling en 
verdere toestanden van de gassen, waar het licht, afkomstig uit de 
binnenste deelen der zon, doorheengedrongen is. Hoeveelheid en 
toestand van de doorloopen materie veranderen geleidelijk van het 
centrum naar den rand der zonneschijf. Dit brengt het verschil 
teweeg tusschen rand-lijnen en eentrumlijnen, welke lijnen overigens 
vrijwel gelijken oorsprong moeten hebben. Daarom schijnt het veiliger, 
gevolgtrekkingen af te leiden uit het vergelijken van rand-lijnen met 
centrum-lijnen, dan uit het vergelijken van centrum-lijnen met licht - 
boog-lijnen, want in het laatste geval kunnen vele onbekende 
toestandsverschillen op het resultaat van invloed zijn. 
Het is een feit, dat de eenige breede regelmaat die men tot nu 
toe in de rand-centrum verplaatsingen heeft opgemerkt is : een samen- 
hang met de lijnsterkte, juist yan zoodanigen aard als uit het oogpunt 
van de anomale dispersietheorie verwacht was. Andere uitleggingen 
van die verplaatsingen hadden de gedachte aan het mogelijk bestaan 
van een verband tusschen de algemeene rand-centrum verschuiving 
en de intensiteit der lijnen niet gewekt. 
St. John voert aan * 2 ) dat de centrum-lichtboog-verschuivingen 
dezelfde wet niet blijken te volgen. Ik betwijfel of er thans reeds 
voldoende gronden zijn voor deze bewering. Lettende op alle ge- 
gevens die tot nu toe omtrent deze zaak gepubliceerd werden door 
Evershed en Royds, Fabry en Buisson, en Schyvarzschild, komen 
we tot een resultaat dat van het door St. John vermelde eenigszins 
afwijkt, maar dat, wel is waar, toch ook niet in duidelijke over- 
eenstemming is met die wet. Men zal nader onderzoek moeten 
afwachten, vooral omdat de golflengten van vele lichtboog-lijnen 
blijken af te hangen van zekere omstandigheden, die men nog niet 
in de hand heeft, en die centrum-lichtboog-verplaatsingen minder 
*) Er is meer reden om hel beslaan van parallelisme tusschen zonne-waarnemingen 
en laboratorium- waarnemingen te verwachten wanneer men verplaatsingen van zonne- 
lijnen wil toeschrijven aan invloed van drukking, dan wanneer men de verklaring 
zoekt in den invloed van anomale dispersie, omdat druk-verplaatsingen niet afhangen 
van de absolute hoeveelheden stof waarmee men te maken heeft. 
2 ) Astrophysical Journal 41, 61, 1915; Mt. Wilson Gontr. No. 93, 34. 
56* 
