877 
symmetrisch zijn, niettegenstaande het brekend vermogen van de 
zonne-atmosfeer in den regel grooter is aan den rooden kant van 
een absorptielijn. 
V. Aanvullende opmerkingen-. 
Er zijn nog enkele tegenwerpingen van St John overgebleven, 
waaraan in het voorafgaande nog niet, hetzij uitdrukkelijk of stil- 
zwijgend, aandacht geschonken is. 
Op blz. 39 van Mt. Wilson Contr. N°. 93 wijst St. John op het 
bestaan van lijnverplaatsingen ook wanneer de spleet van den 
spectrograaf loodrecht staat op den radius der zonneschijf die gaat 
door het midden der umbra van een zonnevlek. Uit vroegere publi- 
caties van Evershed en St. John had ik begrepen, dat dergelijke 
verplaatsingen vrij zeldzaam waren en niet systematisch voorkwamen ; 
daarom opperde ik het denkbeeld dat ze verklaard zouden kunnen 
worden uit toevallige verschillen in de lichtbreking aan tegenover- 
staande kanten der vlek. Nu echter waarnemingen volgens -meer 
verfijnde methoden hebben getoond, dat zulke verplaatsingen „voor- 
komen en weken lang zichtbaar blijven bij regelmatige en symme- 
trische vlekken,” ben ik geneigd ze voor een deel toe te schrijven, 
evenals St. John, aan het DoppEER-effect, behoorende bij de vortex- 
beweging. Het schijnt mij meer aannemelijk, dat de rondgaande 
beweging om een vortex voldoende snel zal zijn om door haar 
DoPPLER-effect te kunnen worden waargenomen, dan de radiale be- 
weging in een vlek; en de boven aangehaalde waarnemingen van 
Hansky (vergel. de noot op blz. 682) over eigen-beweging van zonne- 
vlekken schijnen te bewijzen, dat Werkelijke stroomingen van stof 
met snelheden van 0,1 tot 0,4 kilometers per seconde op de zon 
voorkomen. 
Op bladz. 40 1. c. legt St. John wederom nadruk op het feit dat 
in het spectrum van de penumbrae sommige sterke lijnen relatieve 
verplaatsingen toonen, in richting tegengesteld aan die welke het 
algemeene EvERSHED-effect vormen, en hij zegt dat tot heden de 
anomale dispersie-theorie niet in staat geweest is, daarvoor een ver- 
klaring aan de hand te doen. Tweemaal reeds heb ik zelf op dat 
punt de aandacht gevestigd (op blz. 25 en blz. 30 van de gekriti- 
seerde verhandeling) ; daarbij wees ik op de vermoedelijke oorzaak 
van de moeilijkheid en behield mij het nader onderzoek van het 
vraagstuk voor. Dit laatste doe ik nu weer, daar een bevredigende 
oplossing nog niet gevonden is. 
Een derde punt is, dat de dispersie-theorie tot nu toe geen 
verklaring gegeven heeft van de kenmerkende verschillen in de 
