890 
roode en een even groote hoeveelheid gele kristallen bevatte en de 
omzetting met eene volumeverandering van + 6 % gepaard gaat. 
12. Uit het bovenstaande blijkt, dat hier zoowel ver boven als 
beneden de overgangstemperatuur geheel dezelfde vertragings ver- 
schijnsels optreden, als bij de metalen werden waargenomen : 
tengevolge hiervan is de verbinding, zooals wij die in zuiveren 
toestand in handen hebben, een metastabiel systeem. 
Terwijl dit nu bij de metalen het steeds voorkomende geval is en 
de stabiliseering slechts door opzettelijk aangewende kunstmiddelen 
ten uitvoer kan worden gebracht, treedt bij vele (de meeste?) chemische 
verbindingen die stabilisatie in de omstandigheden, die in het labora- 
torium heerschen, als het ware van zelf in, doordien in het dagelijksch 
leven steeds de stof aanwezig is, die de stabilisatiesnelheid in sterke 
mate verhoogt : een oplosmiddel. Hier moet men in tegenstelling tot het- 
geen bij de metalen het geval is, bizondere wegen inslaan om de 
aanwezigheid daarvan (in sporen) geheel buiten te sluiten. Wordt 
nl. de droging niet tot het uiterste doorgevoerd en blijven er sporen 
van de vloeistof, waaruit de stof door kristallisatie is verkregen, in 
de kristallen ingesloten, dan zijn deze hoeveelheden reeds voldoende 
om de stabilisatie met groote snelheid te doen plaats vinden (verg. 
het geval van de zwavel, § 5). 
De zuivere verbinding is dus als een metastabiel systeem te beschou- 
wen ; dat wij vaak den stabielen vorm in handen krijgen, is aan 
de aanwezigheid van verontreinigingen (water of ander oplosmiddel) 
toe te schrijven. 
13. Wij zullen later tal van andere voorbeelden in deze richting 
leeren kennen ; hier worde nog op éen enkel geval als voorbeeld ge- 
wezen. Verhit men KN0 3 boven zijn overgangspunt (129°), dan heeft er 
tengevolge der hooge temperatuur van zelf scherpe droging plaats. 
Wordt het droge zout in een volkomen droge omgeving snel afge- 
koeld, dan bereikt men weldra een temperatuurgebied, waarin de 
stabilisatiesnelheid (overgang in den a-vorm) zóó gering wordt, dat 
n- en il-KNOj naast elkaar als metastabiel systeem blijven bestaan. 
Daar hier èen kleursversehil tusschen de beide modifikaties (in 
tegenstelling tot hetgeen bv. bij thallopikraat het geval is) niet bestaat, 
zal men aan het uiterlijk der stof niet kunnen waarnemen, dat men 
bij kamertemperatuur met een metastabiel systeem te doen heeft. 
Bepaalt men zonder meer de physische konstanten van deze stof, 
dan vindt men natuurlijk geheel willekeurige waarden, die van hare 
thermische voorgeschiedenis afhangen. 
