955 
Evenals in het zooeven genoemde geval schijnt het laatste de over- 
hand te hebben, en dit moet de verklaring zijn van het feit, dat, 
zooals Dr. Bridgman vond, de stof met de laagste dampspanning 
in gewicht afnam. 
Natuurlijk zal tijdens de proef in den zwarten P ook een geringe 
inwendige transformatie hebben plaats gegrepen. Deze transfor- 
matie, die weliswaar tot een hoogeren dampdruk leidt, kan het door 
Dr. Bridgman waargenomen verschijnsel echter alleen hebben ver- 
minderd omdat dit alleen kan optreden, wanneer de zwarte P zich 
in innerlijk evenwicht tracht te stellen met behulp van den damp. 
Dat ook het hier besproken verschijnsel niet strijdt met de tweede 
Hoofdwet is duidelijk, daar de toestand van het stelsel, in zijn geheel 
genomen, weer een zoodanige verandering ondergaat, dat de meta- 
stabiliteit afneemt. 
Daar het genoemde proces plaats greep bij konstante temperatuur 
en konstanten druk n.1. bij den dampdruk van den violetten fosfor 
zouden wij ook kunnen zeggen, dat, niettegenstaande de stof met 
de laagste dampspanning verdampte, de totale thermodynamische 
potentiaal is afgenomen. 
Anorg. Chem. Laboratorium 
Amsterdam, 26 Nov. 1915 der Universiteit. 
Scheikunde. — De Heer Böeseken biedt eehe mededeeling aan 
van den Heer P. E. Verkade: „ Het glutaconzuur.'’ 1. 
(Mede aangeboden door den Heer Holleman). 
In een serie van zeer interessante verhandelingen 1 ) getiteld : ,,The 
Chemistry of the glutaconic acids” heeft J. F. Thorpe een vrijwel 
volledig overzicht gegeven van de eigenaardige struktuur- en 
isomerieverschijnselen, welke vooral bij de alkyl- en arylderivaten 
van het glutakonzuur en bij hun anhydrieden, dikarboxy-esters enz. 
worden aange troffen. 
Korte tijd vóór het verschijnen van de eerste publikatie dezer 
reeks (in 1911) waren door mij bij een poging ter bepaling van de 
hydratatiekonstante van het glutakonzuuranhydried afwijkingen van 
het normale verloop van het hydratatieproces gekonstateerd, die toen 
b Thorpe, Soc. 87, 1669 (1905) enz. 
Thorpe en Thole, ibid. 99, 2187, 2208 (1911). 
Thorpe en Bland, ibid. 101, 856, 871, 1557, 1739 (1912). 
Thorpe en Wood, ibid. 103, 276, 1579, 1752 (1913); 105, 282 (1911). 
