Een poging tot kondensatie der Na-formylazijriester met malonzure 
ester tot isoakonietzure ester : 
H 
/ 
C— ONa COOEt COOEt 
II I I 
CH + CH 2 COOEt - CH = CH — CNa 
! I I 
COOEt COOEt COOEt 
(triethyl-isoakonitaat) 
mislukte. Beide esters werken wel op elkaar in, doch vormen Na- 
malonester en vrije formylazijnester, welke laatste vervolgens in 
formylglutakonzure ester en trimesinezure ester overgaat. 1 ) Het is 
dus een eenvoudige dubbele omzetting. Evenmin is het Thorpe gelukt 
de malonester met acetylazijnester in reaktie te brengen. 
Delft , 31 Oktober 1915. 
Natuurkunde. — De Heer Kamerlingh Onnes biedt aan Meded. 
N°. 148r/ uit het Natuurkundig Laboratorium te Leiden : 
J. E. Yerschapfelt : „De inwendige wrijving van vloeibaar 
gemaakte gassen. III. De aperiodische draaiing sbeweging van 
een bol in een wrijvende vloeistof.” 
(Mede aangeboden door den Heer J. P. Kuenen). 
1. In mijn vorige mededeeling (meded. N°. 1486) over de draaiende 
beweging van een bol in een wrijvende vloeistof werd ondersteld, 
dat die beweging periodiseh was. 2 ) De vraag, of die beweging ook 
b Vgl. o.a. WiSLiCENUS en Bindemann. Ann. 316. 18 (1901). 
2 ) Hier zij er nog even met nadruk op gewezen, dat theoretisch onze beschou- 
wingen slechts gelden voor oneindig kleine snelheden ; dat was in de vorige mede- 
deeling misschien niet duidelijk genoeg uitgedrukt. Alleen bij kleine snelheden kan 
er sprake zijn van een beweging der vloeistof in bolvormige schillen, omdat dan 
afgezien mag worden van de werking der centrifugaalkracht, die evenredig is met 
het kwadraat der hoeksnelheid. Bij standvastige hoeksnelheid zou de centrifugaal- 
kracht overal door drukverschillen opgeheven worden, maar in ons geval, waar 
u van r afhangt, gebeurt dit niet, en de wentelende bol werkt op de vloeistof als 
een centrifugaalpomp (zie Stores, Math. and Phys. Papers, 1, p. 88), zoodanig dat er 
een vloeistofstrooming ontstaat van den equator af en naar dep olen toe. Dit ziet men 
gemakkelijk in, wanneer men bedenkt, dat de centrifugaalkracht overal van de as 
af gericht is, en langs het buitenste grensoppervlak en langs de as nul is, zoodat 
de . circulatie van die kracht langs de gesloten baan : equatoriale straal — kwart 
meridiaan cirkel R' — polaire straal — kwart meridiaancirkel R positief is Hoe groot 
praktisch bij kleine hoeksnelheden de invloed der centrifugaalkracht nog is, zou 
een nadere beschouwing moeten leeren (zie ook nog Rayleiqh, Phil, Mag., (4), 
36, 354, 1893; Sc. Papers, IV, 78). 
