972 
5, Wat nu L betreft, deze grootheid neemt in het aperiodische 
gebied den vorm aan : 
L= f I [— l>" 2 R'R r j r 3 (R'—R)] b" cos b" ( R'—R ) — 
— [ Sb" 2 R'R — b" 2 R'- -(- 3 ] sin b" (R’—R ) } , . . . ( 57 ) 
dien men uit (24') afleidt door b = b"i te stellen, of ook rechtstreeks 
kan vinden met behulp van (56) volgens § 8 (meded. N°. 1486). 
Ook deze uitdrukking is reëel, wat volgens (26) noodzakelijk is. 
Het waarnemen van — , d. i. het logarithmische decrement per 
tijdseenheid, wat b.v. door fotografische registratie kan geschieden, 
voert in verband met de verg. (55) en (57) tot de kennis van 
Of deze methode echter praktisch toepasselijk zal zijn, is aan eenigen 
twijfel onderhevig, wegens de omstandigheid, dat onze beschouwingen 
theoretisch slechts na oneindig langen tijd geldig zijn; wel bleek uit 
de proeven dat ze in het geval van een periodische beweging prak- 
tisch reeds na zeer korten tijd gelden l ), maar of dat nog in het 
geval van een aperiodische beweging zoo zal wezen, en of dan niet 
het decrement — eerst na zeer langen tijd constant wordt, wan- 
neer de uitwijking reeds veel te klein geworden is, om nog waar- 
neming toe te laten, zou een opzettelijk onderzoek moeten leeren. 
Werd 
3 
T 
binnen de grenzen der waarneming niet constant, dan zouden 
onze beschouwingen over aperiodiciteit der beweging geen praktisch 
nut hebben. 
6 . Evenals bij de periodische beweging heeft men het in zijn 
macht het decrement 
ö 
T’ 
dus b", en bijgevolg ook b" ( R ' — R ) in zoo- 
danige mate te verkleinen (door K grooter of M kleiner te maken), 
dat de uitdrukking (57) naar machten van b" (ffif — R) in een reeks 
kan worden ontwikkeld. De eerste term dezer reeks is 
L = 8 jt R z i] 
R ts 
ft ' 3 - ft * 
(36) 
(zie § 18 der vorige mededeeling), zoodat, wanneer men met dezen 
term kan volstaan, de berekening van 17 zeer eenvoudig wordt. 
] ) Volgens een waarneming, die ik met het oog hierop heb verricht, met een 
bol schommelende in een onbegrensde watermassa, en waarbij de slingertijd onge- 
veer 20 sec. was, was het logarithmische decrement reeds na één halve schonr 
meling standvastig geworden. 
