993 
zijn Êtls èffusiefgésleenten van jongen habitus, hebben deze jon- 
gere gesteenten — nog. afgezien van de jongste, welke vulkaan- 
vorm vertoonen — waarschijnlijk een zeer groote uitgebreidheid. Op 
de grootere eilanden zijn deze gesteenten over groote oppervlakten 
ontbloot en waar dergelijke gesteenten de kleinere eilanden geheel 
opbouwen, bewijst dit nog niet, dat hier centra van vulkanische 
werkzaamheid bestonden, welke door vulkaanspleten kunnen worden 
verbonden. Het kunnen zeer goed de resten zijn van een veel 
grooter uitbreiding dezer gesteenten in thans grootendeels door de 
zee bedekt gebied. 
Van een onderverdeeling der verschillende jongere effusiefge- 
steenten zal, daar het materiaal nog in het geheel niet mikroskopisch 
is onderzocht, voorloopig worden afgezien. Dat de serpentijnen, 
althans ten deele, niet ouder dan jong-mesozoïsch zijn, strookt met 
Verbeek’s 1 ) oorspronkelijke opvatting, waarbij verschillende gabbro’s, 
porfyrieten, melafyren, peridolieten en serpentijnen, welke gedeeltelijk 
een jongeren habitus bezitten, als van waarschijnlijk cretaeeïsrhen 
ouderdom worden beschouwd ; ook op andere plaatsen in den archipel 
zijn soortgelijke gesteenten van cretaceïschen ouderdom bekend. 
Naar mijne meening schijnen de thans bekende gegevens er op te 
wijzen, dat in de oostelijke Molukken mogen worden onderscheiden: 
1 . een door over ach u ivin gs tek toniek gekenmerkte zone, die de Banda- 
zee aan de binnenzijde omgeeft. Slechts de jongste tertiaire sedi- 
menten hebben deze overschuivingen niet meegemaakt. 
2. een zone zonder overschuivinystektoniek, waarin de mesozoïsche 
en tertiaire sedimenten soms intensief, soms weinig of niet zijn 
geplooid. Deze zone ligt buiten 1 en nabij de grens vinden we 1 over 
2 overschoven. 
3. een verder noordelijk gelegen jong ketengebergte, dat zich van af 
N.W. Nieuw-Guinea over Waigeoe en Salawati in de oostelijke 
Molukken voortzet en waarin de jong-tertiaire sedimenten soms intensief 
zijn geplooid. 
Behalve door plooiing wordt de tektoniek der oostelijke Molukken 
ook door zeer talrijke breuken beheerscht. Naast de vele bekende 
noemen we b.v. nog een groot aantal op de Soela-eilanden, die 
door het voorkomen van warme bronnen* en ook door de topographie 
in het terrein dikwijls gemakkelijk kunnen worden vervolgd. Ook 
langs het Sibellagebergte op Batjan komen talrijke warme bronnen 
voor. Sommige breuken zijn vulkaanspleten, doch, zooals reeds boven 
0 R. D. M. Verbeek. Voorloopig Verslag over een geologische reis door het 
oostelijk gedeelte van den Indischen Archipel in 1899. Extra bijv Javasche Courant 
1900, N°. 66, blz. 11. 
