232 
Scheikunde. De Heer F. M. Jaeger biedt, mede naméns den 
Heer Jul. Kahn, een e mededeeling aan over : „ Onderzoekingen 
over de Temper atuur-Koefffkcienten der Vrije Molekulaïre 
Opperv laicte-Energie van Vloeistoffen tusschén — 80° tot 
1650° C.” XII. Metingen aan de Optisch Anisotrope en 
lsotrope Vloeistof -fasen van enkele Azoxy-V erhindingen en 
van het Anisaldazine. 
§ 1. Wij hebben, met het doel de beteekenis van den temperatuur- 
koëfficient der vrije molekulaire oppervlakte-energie u van vloeistoffen 
voor de beoordeeling van den associatie-graad dier vloeistoffen nader 
te belichten, onze metingen thans óók uitgestrekt tot enkele dier 
stoffen, welke meerdere vloeistof-fasen kunnen vertoonen, waarvan 
alle, op de laatste na, optisch-anisotroop zijn. 
Het is wel niet meer aan eenigen twijfel onderhevig, dat men in 
deze dubbelbrekende vloeistoffen inderdaad homogene vloeibare fasen 
van zeer eigenaardigen molekulairen bouw te zien heeft, terwijl het 
onderling verband dezer anisotrope vloeistoffen tot de isotrope smelt 
eenerzijds, en tot de vaste stof anderzijds, geheel analoog is aan 
dat, hetwelk in de gewone gevallen van polymorfie is waargenomen. 
De achtereenvolgende anisotrope vloeistoffasen, welke bij sommige 
dezer stoffen kunnen optreden, en welke in het geval van enantio- 
tropë omzettingen ieder binnen een scherp begrensd temperatuur- 
gebied bestaanbaar zijn, onderscheiden zich volgens de thans wel 
meest gangbare zienswijze, door de beweging der molekulen in boven 
elke hoogere omzettingstemperatuur steeds minder komplex wordende 
„zwermen”. De molekulen moeten bovendien blijkbaar eene atoom- 
konfiguratie bezitten, die bij hen in ééne richting der ruimte veel 
aanzienlijker uitbreiding en lengteafmetingen veroorzaakt dan in de 
twee andere, loodrecht daaropstaande richtingen. 
In den zin dezer opvatting is het dan ook hoogst waarschijnlijk, 
dat de isótrope smelt, welke steeds bij de hoogste der omzettingstem- 
peraturen pleegt op te treden, véél minder komplex gebouwd zal zijn, 
dan de daaraan voorafgaande anisotrope vloeistoffen ; eene opvatting, 
die met onze gewone inzichten omtrent het voortschrijden van eene 
plaatsgrijpende dissociatie bij hoogere temperaturen, zeer wel ver- 
eenrgbaar is. 
Ware de thans als juist beschouwde zienswijze gerechtvaardigd, 
volgens welke eene kleinere waarde van dan de door Eötvös 
at 
gestelde normaalwaarde van 2,2 Erg op een associatie-toestand, eene 
