240 
Plantkunde. — De Heer Beijerinck biedt eene mededeeling aan 
over: ,, Gekristalliseerd zetmeel”. 
Het feit, dat zetmeel met groote gemakkelijkheid kan kristalliseeren 
is zeer weinig bekend. Wel heeft Arthur Meyer de opvatting ver- 
dedigd, dat de zetmeelkorrel een sferiet of sferokristal is, *) maar 
overtuigende afbeeldingen geeft hij niet, en zijn beschouwingen zijn 
hypothetisch en niet beslissend, omdat hij het oplosbare zetmeel niet 
mikroskopisch onderzocht heeft, de verhitting bij zijn proeven niet 
langdurig genoeg heeft voortgezet en de hoogste door hem gebruikte 
temperatuur slechts 145° bedroeg. 
De meeste soorten van zetmeel zooals die van aardappel, tarwe, 
gerst, rogge, rijst, mais hebben de volgende eigenschap. 
Wanneer 10% zetmeel in gedistilleerd water, na voorafgaande 
verstij fseling, in een autoclaaf gedurende een kwartier of een half 
uur op 150° a 160^ wordt verhit, lossen de korrels op tot een volkomen 
doorzichtige waterheldere vloeistof, waaruit, bij langzame afkoeling, 
een kristal brei neerslaat van zeer fijne naaldjes, die of vrij, of tot 
groepen van verschillende gedaante vereenigd kunnen zijn, die niet 
zelden op natuurlijk zetmeel gelijken, en ongetwijfeld als ge- 
kristalliseerd zetmeel moeten beschouwd worden wegens hun ver- 
houding tegenover diastase en chemische reagentiën. 
De vrij liggende naaldjes, die slechts enkele mikrons of deelen 
van mikrons lang zijn, maken den indruk van een amorph neer- 
slag. De groepen, door de vereeniging van langere naalden gevormd, 
hebben de gedaante van korenschoven of pijlbundels (bolidesmen), 
of van schijfjes (bolidisken), die in grootte en vorm aan de roode 
bloedcellen herinneren, of die van meer of minder regelmatige bollen, 
uit wier oppervlakte echter hier en daar de kristalnaaldjes naar 
buiten steken (sferieten of sferokristallen). 
Aardappelmeel is bijzonder geschikt om bolidesmen en sferieten 
te verkrijgen, waartoe de verhitting op 150° C. van 10% vooraf 
verstij fseld meel in gedistilleerd water, gedurende een kwartier 
voldoende is. Na 24 uur in een koud vertrek te hebben gestaan 
zetten zich dan daaruit losse naalden, bolidesmen of sferieten af, 
waarvan de kristalnatuur gemakkelijk waarneembaar is. Welke de 
omstandigheden zijn, die de vereeniging der naalden tot bundels 
bepaalt, is nog niet goed bekend, alleen kan gezegd worden, dat 
. L ) Untersuchungen über Starkekörner, Jena, 1895, Beitrage zur Kenntnis der 
Starkegallerten. Kolloidchemische Beihefte Bd. 5, Pag. 1. J913. De waarnemingen 
en de meningen van Bütschli, Untersuchungen über Strukturen, Pag. 283, e.v., 
Leipzig 1898, zijn onduidelijk. 
