243 
water in een bekerglas van omstreeks 100 cM\ verst ij fseld, daarna 
3 1 /, uur op 125° C. verwarmd, en na een kristal lisatietijd van 24 
uur in een vertrek van omstreeks J6° C., is afgebeeld bij 600-voudige 
vergrooting. 
Door verschuiving van het dekglas kan men hier vele schijfjes van 
terzijde waarnemen, wat in preparaten als Fig. 3 niet het geval is. 
De kristalschijfjes van het zetmeel worden hier en daar in de 
literatuur vermeld als „JACQUELAiN’sche schijfjes”, zonder dat evenwel 
hun opbouw uit kristalnaalden is beschreven. Jacquelain zelve, die 
daarvan het eerste gewag gemaakt heeft, noemde deze schijfjes ,,gra- 
nules de fécule”. J ) 
Nadat ik met de beschreven feiten bekend was geworden en deze 
bevestigd had gevonden ook bij andere zetmeelsoorten, heb ik mij 
overtuigd, dat de natuurlijke zetmeelkorrel ook uit kristalnaalden is 
opgebouwd, die van het kernvlekje uitstralen. Het gemakkelijkste is dit 
waar te nemen bij oplosbaar aardappelmeel, dat men in het mikrosko- 
pisch preparaat onder het dekglas zeer voorzichtig verhit, zoodat men 
daarbij alle stadiën van het oplossen in warm water kan volgen. 
De fijne, radiaal geplaatste kristalnaalden, worden dan zichtbaar in 
dezelfde ringvormige rangschikking, die uit de ringstruktuur van de 
zetmeelkorrel verwacht kan worden. Het schijnt, dat de lengte der 
naaldjes ongeveer met de dikte der ringen overeenstemt. 
Op grond van het voorgaande stel ik mij voor, dat de vorming 
van de zetmeelkorrel op de volgende wijze plaats heeft. De amylo- 
plast brengt granulose voort, die daarbinnen in tot een of meer 
kleine sferieten uitkristalliseert, evenals uit een oplossing. Maar deze 
afscheiding geschiedt periodisch, en zoo ook het kristallisatieproces, 
hetgeen tot de vorming van de lagen van de zetmeelkorrel aanlei- 
ding geeft. 
Ter verklaring van het groote verschil, dat er blijkt te bestaan 
tusschen het gekookte en het op 150° of 160° C. verhitte zetmeel, 
moet aangenomen worden, dat in de zetmeelkorrels, behalve de granulose 
(amylose) nog een inkrusteerende stof voorkomt, een schutkolloïd, waar- 
van de aanwezigheid de naaldjes kort doet blijven, des te korter 
naarmate er meer van die stof aanwezig is. Deze stof zou dan tot 
omstreeks 100° C. onontleed blijven en daarboven langzaam uiteen- 
vallen om bij omstreeks 150° C. geheel te verdwijnen. 
De eenigszins voor de hand liggende hypothese, dat het schut- 
kolloïd een phosphorzure ester van het zetmeel zou kunnen zijn, is 
1 ) J. A. Jacquelain, Mémoire sur la fécule. Annales de Chimie et de Physique. 
T. 63, Pag. 173, Paris 1840. Veel in deze verhandeling is onjuist of onduidelijk, 
anders zouden de schijfjes ongetwyfeld reeds vroeger de algemeene aandacht heb- 
ben getrokken. 
