244 
in strijd met de eigenschappen van het oplosbare zetmeel. Dit toch 
verhoudt zich bij de kristallisatie en de gelatineering van de oplossingen, 
bereid tnsschen 100° en 150° C., juist zoo als gewoon zetmeel, zoo- 
dat het schutkolloid daarin nog aanwezig blijkt te zijn, terwijl men 
zou moeten verwachten, dat een ester ontleed zou worden door het 
zoutzuur van 10% sterkte, voor de bereiding van het oplosbare zet- 
meel gebruikt. 
Wellicht is het schutkolloid de amyloplast zelve, die bij de vor- 
ming van de zetmeelkorrel gedeeltelijk tusschen de fijne granulose- 
naaldjes besloten blijft. De sterkste ophooping daarvan zou dan in 
den bij kookhitte nog niet oplossenden amylopektosewand van de korrel 
moeten voorkomen. Dat geen duidelijk verschil in het stikstofgehalte 
tusschen de amylose en de amylopektose van aardappelzetmeel kon 
worden aangetoond, waarop ik in mijn mededeelingen van 11 April 
1912 heb gewezen, schrijf ik toe aan het zeer geringe absolute 
gehalte aan stikstof in beide bestanddeelen, maar ik denk, dat het 
relatieve verschil belangrijk is. 
Ik wil niet nalaten er nog op te wijzen, dat er zetmeelsoorten 
bestaan, die na verhitting in de autoclaaf niet op de gewone wijze 
kristal liseeren. Daartoe behoort de arrowroot. Indien men de 10- 
procentige stijfsel daarvan juist zoo behandelt als boven beschreven, 
dan ziet men na de afkoeling de vloeistof op de gewone wijze troebel 
worden en bezinken, maar inplaats van een kristalbrei vindt men 
in het mikroskopisch preparaat droppels van verschillende grootte 
van homogene struktuur (Big. 4), die later echter troebel en korrelig 
worden; zij worden donkerblauw met jodium en bestaan blijkbaar, 
evenals de kristalnaalden der overige zetmeelsoorten, uit granulose. 
De vloeistof tusschen de droppels is ook een granulose-oplossing 
maar van geringere concentratie. 
De in de oplossing zwevende droppels gelijken op die van een zware 
olie, waarvan zij echter verschillen door een zóó geringe opper- 
vlakte-spanning, dat, niettegenstaande den vloeibaren toestand, 
vele ervan peer- of eivormig en zelfs puntig kunnen zijn. Dubbele 
breking kon ik er niet aan waarnemen, maar niettemin acht ik het 
waarschijnlijk, dat zij tot de vloeibare kristallen moeten gebracht 
worden. Het latere troebel worden der droppels laat zich verklaren 
uit het aangroeien in lengte en dikte der ultramikroskopische kristal- 
naaldjes, waaruit de vloeibare kristallen bestaan, dus door het voort- 
schrijden van hetzelfde kristallisatieproces, waardoor deze naaldjes 
ontstonden. 
De hier kort beschreven feiten verdienen een nader onderzoek 
uit een physisch-chemisch oogpunt. 
