271 
Scheikunde. — De Heer Holleman biedt eene mededeeling aan 
van den Heer F. E. C. Schepper : „ Over de allotropie der 
ammonium) \a loïden’ ’ . I . 
(Mede aangeboden door den Heer J. 1). van der Waals). 
1. Inleiding. Er zijn in de literatuur, in het bijzonder in de 
kiïstallographiscbe, een aantal verhandelingen te vinden, die ons tot 
de conclusie voeren, dat ammoniumchloride en ammoniumöromide 
in twee verschillende kristalvormen kunnen voorkomen. Zoo vond 
Stas 1 2 ), dat de doorzichtige kristalmassa, die zich uit den damp van 
sublimeerend chloorammonium afzet, bij bekoeling van den wand 
van de buis losspringt en ondoorzichtig wordt ; tevens deelt hij mede, 
dat het specifiek gewicht van het doorzichtige en van het ondoor- 
zichtige chloorammonium verschillend zijn. Hoewel Stas zich niet 
nader over deze verschijnselen uitlaat, zouden deze proeven reeds 
voldoende zijn om hier dimorphie tè vermoeden. Merkwaardig is, 
dat het Stas blijkbaar gelukt schijnt te zijn het doorzichtige chloor- 
ammonium, dat volgens het bovenstaande bij gewone temperatuur 
onbestendig is, tot kamertemperatuur af te koelen, zonder dat de 
omzetting optreedt, te meer, omdat in de later verschenen verhan- 
delingen voor deze mogelijkheid geen aanwijzingen te vinden zijn. 
Gossner 3 ), die de sublimatieproef van Stas herhaalde, zegt, dat 
gewoonlijk reeds tijdens de sublimatie omzetting optreedt en de 
heldere kristallen slechts korten tijd houdbaar zijn. 
Lehmann ’) is de eerste geweest, die tot dimorphie concludeerde ; 
hij trachtte dit te bewijzen door kristallisatieproeven van een mengsel 
van ammoniumchloride, bromide en jodide uit waterige oplossing. 
Bij geschikte keuze der concentraties gelukt het bij afkoeling eene 
kubische kristalsoort te verkrijgen, die bij verdere afkoeling trans- 
formeert in de bekende skeletten, die chloor- en broomammonium 
bij gewone temperatuur vertoonen. Het is duidelijk, dat alleen het 
optreden van eene transformatie de dimorphie van de halogeenzouten 
kan bewijzen ; chloor- en broomammonium hebben immers bij gewone 
temperatuur skeletvorm, terwijl joodammonium in kubi kristalliseert. 
Uit eene oplossing, die een mengsel der zouten bevat, kunnen zich 
dus zoowel kubi als skeletten afscheiden. Volgens Lehmann zal de 
transformatie dan ook zóó moeten worden verklaard, dat meng- 
*) Stas, Untersuchungen fiber die Gesetze der chemischen Proportionen u. s. w. 
übersetzt von Aronstein. S. 55 (1867). 
2 ) Gossner, Zeitschr. f. Kryst. 88 110 (1908). 
s ) Lehmann, Zeitschr. f. Kryst. 10 321 (1885). 
