307 
De afstand der eindliaakjes tot (middelste) ophanghaak : 
De halve slingertijd : 
13,70 c.M. ± 0,01 
& = 340" ± 1. 
De afstand, tnsschon het aan den balk bevestigde spiegeltje, waarop 
de lichtstraal teruggekaatst werd, en de film, waarop do bewegingen 
van den lichtstraal gephotographeerd werden, bedroeg 410 c.M. ± 0,5. 
Uit de formule & = jt 
— laat zich berekenen, dat 1 m.M. 
^( 57,3 ) 
blijvende uitslag van het scherp afleesbare lichtbeeld op de film 
beantwoordde aan een horizontale kracht, loodrecht op den balk, van 
3,45 X 10— 6 dyne op één der bollen, of van 2,96 X 10~ 7 dyne per 
gram materie van één bol. 
De- tilm werd door een registreer-üurwerk, gedurende 86 uur 
aaneen, vertikaal achter een smalle horizontale spleet, in een licht- 
dicht kastje, voortbewogen, circa 3,4 m.M. per uur. 
Elk uur liet een door een pendule, electrisch in beweging ge- 
brachte verlichtingsinrichting een straal op de spleet vallen, zóó, 
dat er een in m.M. verdeelde tijdlijn genoteerd werd. 
Na vele moeilijkheden, voortspruitend uit een gevoeligheid, die 
betrekkelijk groot bleek ten opzichte van allerlei stoornissen, welke 
een rustigen evenwichtsstand verhinderden, gelukte het, op meerdere 
filmen rechte lijnen te registreeren, zóó recht, dat niet 1 m.M. van 
de rechte lijn afgeweken werd. 
Bedenken we, dat eenig effect door den „aetherwind” ’s morgens 
naar links, ’s avonds naar rechts, of omgekeerd zou uitvallen, dan 
mag een kracht op één der bollen, of juister een krachtsverschil 
op de 2 bollen, van 1,48 X 10~ 7 dyne per gram, uitgesloten geacht 
worden. En dit kleine bedrag ontbrak, terwijl de aether door een 
krachtveld van trillioenen dynen intermoleculaire attractie stormde ; 
het „eigen” gravitatieveld in één gram platina toch is zoo krachtrijk ! 
De grootte-orde van het aantal dynen gezamelijke intermoleculaire 
attractie laat zich voor paraffine en platina, daar de physische 
constanten dezer stoffen, noodig ter directe berekening, onbekend 
zijn, niet direct doch slechts benaderend uit het bedrag aller inter- 
moleculaire attractie in 1 c.M 3 water, afleiden. We maken daarbij 
gebruik van de onderstelling dat de attractie tusschen de moleculen, 
in vloeibare, en in vaste materie, bij zelfde soortelijke dichtheid, 
gelijk zoude zijn. De betrekkelijk geringe smeltingswarmte van ijs, 
en de geringe liniaire inkrimping bij het smelten van ijs, doen zulks 
oorbaar achten, een fout voor water en ijs, van 2 X 4 e groot, of 
2 X te klein totaal bedrag der attractie is onwaarschijnlijk. 
