323 
In de beschrijving van den rnensehelijken atlas vindt men steeds 
aangegeven, dat het meest- laterale deel van den arcns posterior, 
dat deel n.1., dat onmiddellijk grenst aan de massa lateralis geken- 
merkt wordt door een groeve. Deze groeve, sulcus arteriae verte- 
bralis geheeten, wordt veroorzaakt door den loop der arteria verte- 
bralis, die, komende uit het foramen transversarium atlantis zich 
achter om de massae laterales buigt en alvorens de membrana atlanio- 
occipitalis posterior te doorboren te zamen met de eerste cervicaal- 
zenuw den arcus posterior kruist. De graad van ontwikkeling dezer 
groeve vertoont een groote mate van variabiliteit. Nu eens is zij 
vlak en ondiep, een andere maal ziet men, dat zij tot een alzijdig 
gesloten kanaal is omgevormd, doordat van den achterrand der 
massa lateralis naar den bovenrand van den arcus posterior een been- 
brugje verloopt, zoodat men dan van een eanalis of foramen arteriae 
vertebralis moet spreken. Deze laatste toestand is verre van zeld- 
zaam, getuige het feit, dat nagenoeg alle leerboeken in hunne atlas- 
beschrijving er op wijzen. 
De nomenclatuur echter bij deze variatie, zoowel van het bedoelde 
beenbrugje, als van het daardoor van boven begrensde kanaal of 
foramen is zoo weinig eensluidend, dat het bijna even willekeurig 
is, zelf een naam ervoor te bedenken als uit de tallooze bestaande 
een keuze te doen. Van de vele bestaande benamingen voor het 
bovengenoemde foramen lijken mij foramen atlantoideum posterius 
(Bolk) en foramen arcuale (GIaupp) de eenvoudigste. Het beenbrugje 
over dit foramen zou ik ponticulus posterior willen noemen. 
Naast deze variatie van den rnensehelijken atlas is een tweede 
bekend, welke minder veelvuldig voorkomt. Zij bestaat hierin, dat 
van de zijkant van den bovenrand der massa lateralis een been- 
brugje verloopt naar het meest laterale deel van den bovenrand van 
den processus transversus atlantis. Ook hierbij wordt dus de arteria 
vertebralis, thans tezamen met den rarnus anterior van de eerste 
cervicaalzenuw beenig overbrugd en ontstaat er zoodoende een kort 
kanaal of ringvormige opening. Ter aanduiding van deze opening 
gebruikt Bolk den naam foramen atlantoideum laterale, terwijl Gaupp 
voorstelt de benaming over te nemen, die de veeartsen (Ellenberger 
en Baum) geven aan het bij vele dieren constant voorkomende homo- 
logon, 'het foramen alare. Het beenbrugje, dat dit foramen naar boven 
afsluit noem ik ponticulus lateralis. 
Zooals reeds werd opgemerkt zijn beide variaties in de literatuur 
bekend. Le Doublé x ) geeft de frequentie van het foramen atlant. 
Le Doublé. Les variations de la colonne vertébrale. 
