Natuurkunde; * 'De Heer Kamerijngti OnSbs " t»iedt -aan' -Mede- 
deeling N°. 146a uil liet Natuurkundig Laboratorium te 
Leiden : H. Kamerlinoh Onnes, C. Dorsman en G. Holst, 
Isothermen van twee-atomige gassen en kun binaire mengsels. 
XVII. Voorloopige bepalingen betreffende de isothermen van 
waterstof bij 20° C. van 60 tot 90 atmosferen. 
§ 1. Inleiding. Reeds lang bestond het plan om de bepaling van 
isothermen van gassen bij lage temperaturen uit te breiden tot 
hoogere drukkingen dan die van 60 atmosfeeren, welke bij den 
eersten opzet van het Leidsche onderzoek als grens was gesteld. In 
Med. N°. 106 (April 1908) kon zelfs reeds van een begin van uit- 
voering van dit plan worden gewaagd. 
Steunende op de gegevens omtrent den breukmodulus van glas, 
welke in die mededeeling gepubliceerd werden, waren een vijftien 
tal manometerbuizen geconstrueerd, waarmede de gebroken open 
manometer (Med. N°. 44) zoodanig kon worden uitgebreid, dat de 
totale kwikkolom met een druk van 120 atmosfeeren zou overeen- 
komen. Deze hoogdrukbuizen met hare ophangplanken werden op 
dezelfde wijze als de buizen van den tot 60 atmosfeeren gaanden 
standaard manometer bevestigd tegen een der wanden van het vertrek, 
waarin zich ook de standaard manometer tot 60 atmosfeeren bevindt. 
Oorspronkelijk was het plan (verg. Med. N°. 106) dezen wand verder 
te voorzien van dergelijke hulpinrichtingen als bij den tot 60 atmos- 
feeren gaanden manometer de manometerbuizen encadreeren, druk- 
leidingen om de verschillende buizen achter elkander te schakelen 
en op druk te brengen, naast de buizen cardanisch opgehangen 
meetstaven voor de bepaling van de hoogte der kwikkolom men, enz. 
Verder zouden kijkers aangebracht worden om de aflezingen op de 
nieuwe buizen op dezelfde wijze als bij den standaardmanometer van 60 
atmosfeeren te verrichten en dan zouden alle buizen tot één manometer 
van 120 atmosfeeren aaneengeschakeld worden. Plaatsgébrek in het 
laboratorium maakte dit echter ondoenlijk, het vertrek had daartoe 
uitsluitend voor de manometers moeten kunnen worden bestemd, 
wat niet het geval was. Derhalve werd voor de metingen boven 60 
atmosfeeren tot eene indirecte methode overgegaan. 
Voor de metingen in het bedoelde gebied werd een standaard- 
differentiaalmanometer ingericht van zooveel, voor drukkingen boven 
60 atm. bestemde, buizen, als noodig zouden zijn om een druk van 
ongeveer 60 atm. tot den hoogsten te meteji druk aan te vullen. Om 
