856 
die blijkt uit de mooie aansluiting van onze' uitkomsten aan de 
formule kan wegens de onzekerheid van het normaalvolume slechts 
relatief verkregen zijn. Dat de mate van aansluiting aan de waar- 
nemingen van Schalkwijk even voortreffelijk is zal dus het gevolg 
van een toevallig samen treffen van gunstige omstandigheden zijn. 
Het is echter een feit, dat het door hem bepaalde stuk van de 
isothermen door het onze zonder sprong wordt voortgezet. 
In de figuur is verder aangegeven de waarde van pvA, die voor 
20° C. en 100 atm. volgens de ontwikkelingen van Med. N°. 71 zou 
volgen uit de waarnemingen van Amagat en die berekend is met eene 
door Schalkwijk opgegeven formule. De afwijking van deze waarde 
van die volgens onze formule bedraagt slechts 1 op 1000. Nemen 
wij in aanmerking, dat deze berekening in werkelijkheid eene, zij 
het dan ook weinig de grenzen der waarnemingen overschrij- 
dende, extrapolatie is, daar bij Amagat de isotherme van 0° C. 
de eenige is, die tot 100 atm. afdaalt, dan mag de overeen- 
stemming met Amagat voortreffelijk genoemd worden. Wij kunnen 
thans dus ook het vermoeden ter zijde stellen, dat de waarde van 
Amagat bij 100 atm. misschien 1 op 500 te groot was. Tot dit 
vermoeden hadden de tot 60 gaande bepalingen van Schalkwijk 
aanleiding gegeven en de tot 90 atm. gaande voorloopige bepalingen 
der vorige mededeeling hadden het niet kunnen wegnemen, al wezen 
zij ook in de richting, dat het polynoom van 3 termen, waardoor 
de pvA van Schalkwijk met toepassing der kleinste quadraten werd 
voorgesteld, bij hoogere drukkingen niet meer geheel voldeed. De 
thans bereikte tot 1 op 1000 gaande overeenstemming met Amagat 
wettigt het vertrouwen, dat eene met de thans door ons bereikte 
nauwkeurigheid verrichte bepaling der isotherme van 0° C. bij 100 
atm. de onmiddellijke waarneming van Amagat omtrent dit punt 
volledig zal bevestigen. Onze uitkomsten zijn dus wel geschikt om 
de waarde van Amagat’s prachtig werk in het licht te stellen. 
De waarde van Ba in de ontwikkeling 
, , Ba . C A 
pv A = A A H 1 
VA 
Ba 
VA* 
Ba 
waar verwaarloosd mag worden, die uit onze formule volgt, 
sluit goed aan bij de door Kamerlingh Onnes en Braak en door 
Schalkwijk uit hunne isotherme-bepalingen berekende waarden. Tee- 
kent men deze 73 (-waarden als functie van de temperatuur, dan 
vertoonen deze van de kromme, die men er doorheen leggen kan, 
slechts geringe afwijkingen. De waarden volgens Amagat zijn 
vrij aanmerkelijk grooter. 
