357 
Stemt das de Ba goed overeen met wat in verband met de reeds 
bestaande waarnemingen te verwachten was, anders is het met de 
C A gesteld. Afgaande op de (Xi- waarden volgens Kamerlingh Onnes 
en Braak bij lage, en die volgens Amagat bij gewone en hoogere 
temperaturen, zou men bij 20° verwachten, dat Ca ongeveer 
= 0,6 X 10 — 1 6 zou zijn, terwijl door ons een meer dan 2 maal zoo 
groote waarde van Ca gevonden wordt. Dat Schalkwijk’s Ca, n.1. 
0,993 X 10 — ' 6 eveneens aanmerkelijk grooter dan de verwachte 
waarde is behoeft ons minder te verbazen, immers bij de grootste 
door hem bereikte dichtheid is de waarde van den term Ca cIa 2 oog 
niet meer dan ongeveer 0,003, zoodat hier slechts een zeer geringe 
nauwkeurigheid te verwachten was; bij onze waarnemingen echter 
klimt de term Ca dj? bij de grootste dichtheid tot bijna 1 % van 
pvA, zoodat men hier op een, zooal steeds nog geringe, dan toch 
vele malen grooter nauwkeurigheid zou meenen te mogen rekenen. 
Wij hebben tevergeefs gezocht naar gebreken in onze waarne- 
mingen, die eene verklaring van deze onverwacht groote waarde 
van Ca zouden kunnen geven. Gelijk wij reeds vermeldden lieten de 
waarnemingen hoogstens in de bepaling van het normaalvolume iets 
te wenschen over, verder was dit in geen enkel opzicht het geval. 
Ook de onderstelling, dat eene kleine fout in de calibratie van den top 
van de manometerbuis zou zijn ingeslopen, kon hier niets verklaren, 
tenzij voor die fout een bedrag ondersteld werd, dat door de metin- 
gen ten eenenmale is uitgesloten. Natuurlijk blijft het de vraag, of de 
gebruikte reeksontwikkeling, waarbij de term met v~ 3 wordt over- 
geslagen, den loop der isothermen in dit gebied met eene, aan de 
nauwkeurigheid der waarnemingen beantwoordende, juistheid kan 
voorstellen. De waarnemingen zijn voor dit gebied immers veel 
nauwkeuriger dan over het overige isothermennet van hetwelk de 
ontwikkeling in het polynoom in den bekenden vorm werd gekozen 
voor de voorstelling van het geheele net. Het feit, dat de afwijkingen 
in het gebied beneden 60 atm. een systematisch verloop hebben zou 
er op kunnen wijzen, dat de gekozen ontwikkeling inderdaad voor 
het thans gestelde doel niet geheel voldoende is. 
In eene latere mededeeling zullen de waarnemingen in verband 
met het overige vrij uitgebreide waarnemingsmateriaal aangaande 
de toestandsvergelijking van waterstof worden behandeld. 
